آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦ - متن خلقت، میزان و مقیاس همه چیز
باشد؟ میزان قانون، عدالت است. میزان عدالت، حق یعنی استحقاق است:
«اعْطاءُ کلِّ ذی حَقٍّ حَقَّهُ» (استحقاقها) که در واقع به نظام هستی مربوط میشود.
پس برای هر چیزی میزان و مقیاس قرار داده شده؛ تا میرسد به آن چیزی که خود آن، مقیاس همه چیزهاست و آن متن خلقت و جریان اصیل خلقت است که مقیاس همه چیز قرار میگیرد. پس «وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یسْجُدانِ.وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ».
در ذیل همین آیه، حدیثی در تفسیر صافی و تفسیرهای دیگر نقل کردهاند که نشان میدهد «میزان» محدود به میزان جسمانی نیست بلکه توسعهاش از دایره زندگی بشر و اجتماع بشر هم بیشتر است و همه عالم را فرا میگیرد. اساساً خلقت بر اساس میزان و با یک سنجش معین است. آن حدیث این است که پیغمبر اکرم فرمود:
«بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّمواتُ وَ الْارْضُ» [١] آسمانها و زمین که بپاست به عدل بپاست، با میزان عدل بپاست؛ یعنی اگر ظلم و اجحاف و عدم رعایت استحقاقها میبود، این نظامی که شما میبینید، بر پا نبود.
«وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ». همه اینها برای چیست؟ تعبیر خاصی دارد: «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ» اینکه شما بشرها در میزانها طغیان نکنید، خلاف عمل نکنید. تعبیر، خیلی خاص است که انسان اول تعجب میکند، چون «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزان» تفسیر است [و] این چه تفسیری است که:عَلَّمَ الْقُرْ انَ.خَلَقَ الْانْسانَ.عَلَّمَهُ الْبَیانَ.الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ.وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یسْجُدانِ.وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ» اینکه شما در سنجش خطاکاری نکنید، حال اعم از اینکه [این جمله] تفسیر همان «وَضَعَ الْمیزانَ» باشد یا آنطور که من فکر میکنم تفسیر جملههای قبل هم باشد. این چه نوع تفسیر
[١]. تفسیر صافی، ج ٢/ ص ٦٣٨.