آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤ - سجده گیاه
آشنایی با قرآن ٦، صفحه : ٢٤
بعد ذکر میکند که تمام ذرات عالم چگونه به درگاه الهی نیاز میبرند و نماز میخوانند و نماز هر موجودی متناسب با مرتبه وجود خودش است؛ نماز هر موجود یعنی وظیفه خود را انجام دادن و مطیع امر الهی بودن. آنها مطیع تکوینی هستند و انسان باید این اطاعت را انتخاب کند؛ چون باید انتخاب کند گاهی هم عصیان و تمرّد میکند. ای انسان! گیاه و درخت اطاعت پروردگارشان را میکنند، سجده پروردگارشان را انجام میدهند (این، زمینه «فَبِای الاءِ رَبِّکما تُکذِّبان» است) پس تو چرا نه؟
«وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ» و سماء را بلند کرد، یا او را در مقام بلند آفرید، و مقیاس و میزان بر نهاد. سماء- همیشه گفتهایم- از «سموّ» است که به معنی عِلْو است؛ یعنی این عِلْویات. ممکن است مقصود همین علویات جسمانی باشد، یعنی آنها را بلند در بالای سر شما آفرید؛ و چون در قرآن سماء غالباً به امر معنوی گفته میشود، به عالَم معنا هم اطلاق میگردد. «وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ» [١] یا اگر گفته میشود «اللَّهُ- مثلًا- فِیالسَّماءِ» [مقصود از «سماء» همین عِلویات جسمانی نیست.] «وَ وَضَعَ الْمیزانَ». میزان یعنی آلت سنجش: و آلت سنجش نهاد (قرار داد).
در آیات پیش صحبت از حساب بود (الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ) که در کار عالم حسابی هست. بسیار خوب، در کار عالم حسابی هست، ولی آیا ما انسانها آلتِ به دست آوردن حساب را هم داریم یا نداریم؟ ممکن است خیلی حسابها باشد ولی ما راهی برای کشف آن حسابها نداشته باشیم. مثلًا در اثقال یعنی در سنگینیها ممکن است که انسان قبلًا بداند که این وزنها با یکدیگر تفاوتی دارد، حسابی در کار است، برابریها و نابرابریهایی در کار است، ولی وقتی که ترازویی در کار نباشد، ابزاری در کار نباشد، از کجا من بتوانم بفهمم که آیا این دو وزنه برابر
[١]. انعام/ ١٨.