ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٥ - مقصود

بيان آيه ٨

مقصود

در آيه پيش خداوند، در باره ارث زنان و مردان از تركه پدر و مادر و خويشاوندان نزديكتر سخن گفت. اينك در باره كسانى سخن مى‌گويد كه ارث نمى‌برند. در باره مقصود اين آيه، دو عقيده است:

١- ابن عباس و سعيد بن جبير و حسن و ابراهيم و مجاهد و شعبى و زهرى و سدى بر آنند كه اين آيه منسوخ نيست، از امام باقر (ع) نيز روايت شده و مختار بلخى و- جبايى و زجاج و اكثر مفسران و فقيهان همين است.

٢- سعيد بن مسيب و ابو مالك و ضحاك معتقدند كه اين آيه بوسيله آيات ديگرى كه در باره تقسيم ارث و تعيين كسانى كه ارث مى‌برند، نازل شده، نسخ شده است.

كسانى كه آيه را منسوخ نمى‌دانند نيز اختلاف كرده‌اند:

١- مجاهد مى‌گويد: رعايت دستورى كه در آيه ذكر شده، واجب است و بايد خويشاوندان ميت و يتيمان و مستمندان را از ارث محروم نكرد، بشرطى كه در موقع تقسيم حضور داشته باشند. ورثه بايد مقدارى از آن را با طيب خاطر بانها دهند.

٢- سايرين مى‌گويند، رعايت اين دستور مستحبّ است.

((وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ:)) در موقع قسمت ميراث حضور داشته باشند و مشاهده كنند( أُولُوا الْقُرْبى‌): فقرايى كه با ميت خويشاوندى دارند.

(وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينُ‌): يتيمان و مستمندانى كه خويشاوند ميت هستند و انتظار دارند كه به آنها توجهى بشود.

(فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ‌): پيش از آنى كه تركه را قسمت كنيد چيزى بآنها بدهيد. در اينكه مخاطب، چه كسانى هستند، اختلاف شده است: