ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٧ - مقصود

واجب است و بايد با سركشانى كه با على ع جنگ مى‌كردند، جنگيد، بخصوص كه او از پيامبر گرامى شنيده بود كه به على ع فرمود: يا على، جنگ تو جنگ من و صلح تو صلح من است» واقدى و محمد بن اسحاق بن يسار از ابن عمر و ابن مسعود و ابو حَدْرَدْ روايت كرده‌اند كه: اين آيه در باره محلم بن جثامه ليثى نازل گرديده است. وى از جانب پيامبر ماموريت جنگى داشت، در اين ماموريت، با عامر بن اضبط اشجعى كه از سابق با يكديگر عداوت داشتند، ملاقات كرد. عامر به او سلام مسلمانى داد ولى محلم او را آماج تير قرار داد و بكشت. هنگامى كه خدمت پيامبر آمد، درخواست كرد كه برايش طلب آمرزش كند. پيامبر ص فرمود: «خدا ترا نيامرزاد» او با چشم گريان بيرون رفت و پس از هفت روز درگذشت. او را دفن كردند ولى زمين از قبول جسد بيجان او خوددارى كرد. چون خبر به پيامبر رسيد، فرمود: زمين جسد بيجان اشخاص بدتر و پليدتر از محلم را هم مى‌پذيرد، لكن خداوند خواسته است كه حرمت شما را تعظيم كند. سپس جسد وى را در شكاف كوهى افكندند و بر آن سنگ ريختند.

سعيد بن جبير گويد: ماموريت جنگى با مقداد و ابن زيد گويد با ابو الدرداء بوده است.

مقصود

از آنجا كه خداوند انواع قتل و احكام آن را بيان كرد، در اين آيه شريفه، دستور به آرامش و عجله نكردن در كار قتل مى‌دهد تا مسلمان كارى نكند كه بدنبال آن دچار پشيمانى و حسرت گردد. از اينرو مى‌فرمايد:

(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا): اى مردم مؤمن، هنگامى كه در راه خدا به سفر جنگى و ماموريتهاى دفاعى مى‌رويد، ميان كافر و مؤمن تميز بدهيد و فرق بگذاريد، توقف كنيد و صبر كنيد تا اشخاص مستحق قتل را بشناسيد و بى جهت خون مردم را نريزيد. معناهاى «تبينوا» و «تثبتوا» بيكديگر نزديكند و مقصود اين است كه در كار قتل كسى كه به شما سلام مى‌دهد و اظهار مسلمانى مى‌كند، به گمان اينكه‌