ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠ - مقصود

بيان آيه دوم‌

لغت‌

حوب: گناه. اين كلمه اسم مصدر از «حوب» بمعنى گناه كردن است. روايت كرده‌اند كه حسن اين كلمه را بصورت مصدر قرائت كرده است.

مقصود

نظر به اينكه خداوند در آيه قبل به تقوى و صله رحم امر كرده بود، در اين آيه بخش ديگرى از تقوى را كه عبارت از مراعات حقوق يتيمان است مورد توجه قرار داده، فرمود:

(وَ آتُوا الْيَتامى‌ أَمْوالَهُمْ‌): مال يتيمان را به آنها دهيد. اين دستور براى كسانى است كه سرپرستى و وصايت يتيمان را بر عهده دارند. آنها موظفند كه مخارج اطفال يتيم را در دوره خردسالى از ثروتشان تامين كنند و پس از آن كه بسن بلوغ رسيدند و براى حفظ مال داراى رشد فكرى شدند، مالشان را بآنها تسليم كنند. بديهى است كه يتيم در حقيقت همان كودك خردسال و محتاج به سرپرستى است و اگر در اين آيه بغير كودك خردسال، اطلاق شده است، مجازى است، زيرا پيامبر گرامى فرمود: پس از احتلام، يتيمى نيست و اينكه پيامبر را پس از دوران كودكى هم چنان يتيم ابو طالب مى‌خواندند، بملاحظه اين بود كه وى تربيت شده ابو طالب بود.

نظير اين استعمال، اين آيه شريفه است:( فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ‌) (سوره شعراء ٢٦) يعنى كسانى كه قبلا ساحر بودند، به سجده درآمدند.

(وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ‌): يعنى اموال يتيمان را كه خداوند بر شما حرام كرده است با اموال حلال خودتان عوض و بدل مى‌كنيد. برخى گفته‌اند: سرپرستان ايتام مال بد خود را با مال خوب آنها تبديل مى‌كردند و خداوند آنها را از اين كار منع كرد.

ابو صالح و مجاهد گفته‌اند: منظور اين است كه خداوند رزق شما را از راه حلال‌