ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٢ - اعراب

بيان آيه ٧٢- ٧٣

قرائت‌

كوفيان- بجز حفص- و نافع و ابو عمرو و ابن عامر در غير روايت هشام «كان لم تكن» به تاء قرائت كرده‌اند در قراء شواذ به ياء روايت شده است از حسن «ليقولن» بضم لام و از يزيد نحوى و حسن «فافوز» به رفع نقل شده است.

«كان لم تكن» را كسى كه به ياء خوانده، بعلت اين است تأنيث غير حقيقى است و بواسطه فاصله ميان فعل و فاعل مذكر آوردن آن نيكوست مثل:

(وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ) (سوره هود ٦٧) و مثل:

(قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ) بنا بر اين در اينگونه موارد، در قرآن كريم، هم فعل بصورت مذكر و هم بصورت مؤنث آمده است.

قرائت «ليقولن» به ضم لام بخاطر بازگشتن ضمير آن به معناى «مَن»- كه در حقيقت جمع است- مى‌باشد مثل:(وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ) (سوره يونس ٤٢).

رفع «فافوز» بنا بر تمنى فوز و رستگارى است مثل اينكه گفته شده است:

«يا ليتنى افوز» و اگر جواب باشد. منصوب مى‌شود.

لغت‌

ليبطئن: هر آينه دنبال مى‌ماند، اين فعل از «تبطئه» بمعناى آخر ماندن از كار است و نظير آن «ابطاء» بمعناى طول دادن مدت عمل و ضد آن «اسراع» است به معناى كم كردن مدت عمل. بطيئى: كسى كه در راه رفتن كندى كند.

اعراب‌

(لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَ‌): لام اول لام ابتداست بعد از «ان» قرار گرفته و لام دوم، لام قسم‌