ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣١٤
بر برخى، برترى دارند، فضيلت بخشيده است. قتاده گويد منظور درجات اعمال است، چنان كه گفته مىشود، اسلام، درجهاى است، فقه، درجهاى است، هجرت، درجه است، جهاد در هجرت، درجهاى است و كشته شدن در راه هجرت، نيز درجهايست.
عبد اللَّه بن زيد گويد: مقصود، درجات نهگانهاى است كه در سوره برائت آمده است:
(ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَ لا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ- وَ لا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ) (سوره توبه ١٢٠ و ١٢١ يعنى در راه خدا تشنگى و رنج و گرسنگى به آنها نمىرسد و در جايى كه كافران را بخشم آورد، قدم نمىگذارند و به دشمنى دستبردى نمىزنند، مگر آنكه بعوض آن براى ايشان عمل شايستهاى نوشته شود كه خداوند اجر نيكوكاران را ضايع نمىسازد، هيچ خرجى كوچك يا بزرگ نكنند و هيچ واديى را نپيمايند مگر اينكه براى آنها نوشته شود تا خدا بهتر از آنچه عمل مىكردهاند، ايشان را پاداش دهد.
(وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً): بيان اين است كه نعمت آخرت، خالص بوده، هيچگونه غم و ناراحتى بدان آميخته نيست، بلكه خداوند گناهان را كه موجب ناراحتى هستند.
آمرزيده، با دادن نعمتها و كرامتها، بندگان مجاهد را مورد رحم و محبت خويش قرار مىدهد.
(وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً)، خداوند همواره نسبت به بندگان خود، آمرزگار بوده نسبت به ايشان رحم و تفضل دارد.
پرسش چرا در ابتداى آيه، فرمود: خداوند جهاد كنندگان را كه به مال و جان خود جهاد مىكنند، بر تخلف كنندگان بدون عذر، بيك درجه، برترى داده است و در آخر آيه فرمود: خداوند جهاد كنندگان را با اجرى عظيم و درجاتى برترى داده است؟ آيا اينها متناقض نيستند،