ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٢ - شان نزول
بيان آيه ٤٩ و ٥٠
لغت
تزكيه: پاك ساختن و طاهر كردن. فتيل: چيز كوچك. اصل فتيل چيزى است كه پيچيده و باصطلاح فتيله يا مفتول باشد. نابغه گويد:
|
يجمع الجيش ذا الالوف و يغزو |
ثم لا يرزأ العدو فتيلا |
|
يعنى هزاران نفر سپاهى جمع آورى مىكند و مىجنگد، آن گاه از دشمن هيچ نمىكاهد.
نظر: نگاه كردن و رو آوردن به چيزى به چشم. نظر به قلب: توجه قلبى به چيز است. نظر به رحمت: روى آوردن به چيز است از روى مهربانى.
انتظار: درنگ كردن براى چيزى. منظره: بحثى كه ميان دو نفر يا دو طرف باشد. نظير: مثل و مانند چيزى. فرق رؤيت و بصر اين است كه: رؤيت، ادراك چيز ديدنى است و نظر متوجه ساختن چشم است براى ديدن و لذا گاهى شخص نظر مىكند ولى نمىبيند. بنا بر اين در باره خداوند ميتوان گفت: رائى (بيننده) و نمى توان گفت: ناظر (يعنى نظر كننده، چه ممكن است نظر، ديدن بدنبال نداشته باشد و اين از خداوند قبيح است.)
اعراب
فتيلا: منصوب و مفعول دوم است براى «يظلمون» مثل: «ظلمته حقه» على بن عيسى گويد: ممكن است تميز باشد مثل: «تصببت عرقاً» يعنى عرق ريختم.
شان نزول
برخى گفتهاند: در باره مردانى از يهود نازل شده است كه اطفال خود را نزد