ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٧ - نظم آيه

بيان آيه ٨٧

اعراب‌

(لَيَجْمَعَنَّكُمْ‌): لام قسم حديثا: تميز مثل «و من احسن من زيد فهماً» يعنى چه كسى از حيث فهم بهتر از زيد است. بنا بر اين جمله بالا در لفظ استفهام و در معنى تقرير است.

مقصود

(اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ): خداوند، جز او كسى نيست. تفسير اين جمله گذشت‌( لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ): شما را بعد از مرگ مبعوث مى‌كند و همه را به موقف حساب كه در آنجا ميان اهل طاعت و اهل معصيت، داورى مى‌شود مى‌كشاند.

زجاج گويد: يعنى شما را در مرگ و در قبرهايتان جمع مى‌كند.

(لا رَيْبَ فِيهِ‌): در اينباره شكى نيست.

علت اينكه: روز قيامت گفته شده، اين است كه مردم در اين روز از قبرهاى خود قيام مى‌كنند. چنان كه قرآن گويد:(يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ) (سوره مطففين ٦ يعنى روزى كه مردم براى پروردگار جهانيان قيام مى‌كنند)( وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً): چه كسى از حيث وعده و عدم خلف آن از خداوند راستگوتر است.

برخى گفته‌اند: يعنى هيچكس در خبرى كه مى‌دهد، از خداوند راستگوتر نيست.

نظم آيه‌

چون در آيات پيش خداوند، امر و نهى كرد، در اينجا بيان مى‌كند، كه او خدايى است كه غير او كسى سزاوار عبادت نيست. بنا بر اين وظيفه شماست كه بر طبق امر او رفتار كنيد زيرا جزاى آن را به شما مى‌دهد. سپس وقت جزا را نيز تعيين مى‌كند.

برخى گفته‌اند: اتصال اين آيه به كلمه «حسيب» (محاسب) در آيه پيش است.

يعنى حسيب خدايى است كه شما را جمع مى‌كند و پاداش و كيفر مى‌دهد

.