ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٩٦ - مقدار ديه
ايشان با مسلمانان هم پيمانند. اصحاب ما نيز همين طور روايت كردهاند، جز اينكه گفتهاند: ديه را بايد به بستگان مسلمان او بدهد، نه بستگان كافر. كلمه ميثاق در آيه شريفه، شامل پيمان و ذمه هر دو مىشود (بنا بر اين چه مقتول از قومى مشرك و هم پيمان با مسلمين باشد و چه از اهل كتاب كه با مسلمين جنگى ندارند و با آنها در صلح و آشتى بوده، جزيه مىپردازند، باشد)( فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ): كسى كه نتواند بنده را آزاد كند، يعنى دسترسى به بنده و قيمت آن نداشته باشد، بايد دو ماه پى در پى روزه بگيرد.
(تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ): براى اينكه خداوند بوسيله اينروزه، توبه شما را بپذيرد كه توبه پذيرى از جانب خداست. برخى گفتهاند مقصود از توبه، در اينجا تخفيف است، زيرا خداوند تجويز كرده است كه قاتل از آزاد كردن برده، به روزه عدول كند و اين تخفيفى است براى قاتل. نظير اين آيه:(عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتابَ عَلَيْكُمْ ...) (سوره مزمل ٣٠ يعنى دانست كه احصاء نمىكنيد آن را، از اينرو به شما تخفيف داد)( وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً): خداوند داناى بهر چيز و اوامر و نواهيش از روى حكمت است.
مقدار ديه
ديه واجب، در صورتى كه عاقله داراى شتر باشد، بدون خلاف، صد شتر است تنها در باره سن شتران اختلاف كردهاند: برخى گفتهاند: بايد چهار نوع شتر بدهد.
بيست عدد ماده شترى كه يك سال آن تمام و وارد در دو سال شده باشند و بيست عدد شتر نر كه دو سال آن تمام و وارد در سه سال شده باشند و سى عدد ماده شتر كه دو سال آن تمام و داخل در سه سال شده باشند و سى عدد ماده شترى كه سه سال آن تمام و وارد در سال چهارم شده باشند. اين قول از عثمان و زيد بن ثابت روايت شده و اصحاب ما نيز روايت كردهاند. همچنين در روايات ما نقل شده است كه: بيست و پنج ماده شتر كه داخل در سال دوم شده باشند و بيست و پنج ماده شتر كه داخل در سال سوم شده باشند و بيست و پنج ماده شتر كه داخل در سال چهارم شده باشند و بيست و پنج ماده شتر كه داخل در سال پنجم