ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٩٧ - نظم آيه

شده باشند. حسن و شعبى نيز چنين گفته‌اند. ابن مسعود و ابن عباس و زهرى و ثورى و شافعى گويند: بايد پنج نوع شتر بدهد: ٢٠ عدد ماده شتر كه داخل در سال چهارم شده‌اند و ٢٠ عدد ماده شتر كه داخل در سال پنجم شده‌اند و ٢٠ عدد ماده شتر كه داخل در سال دوم شده باشند و ٢٠ عدد شتر نر كه داخل در سال سوم شده باشند و ٢٠ عدد ماده شتر كه داخل در سال دوم شده باشند. ابو حنيفه نيز همين طور گويد، جز اينكه بجاى ٢٠ شتر نر پا در سه سال، ٢٠ شتر نر پا در دو سال گذاشته است. عقيده نخعى نيز همين است و از ابن مسعود نيز روايت شده است. طبرى گويد: اين روايات با هم در يك رديف و متعارض هستند و بهتر تخيير است. اما ديه طلا يكهزار دينار است و ديه نقره، ده هزار درهم است و همين صحيحتر است و بقولى دوازده هزار درهم است. اين ديه را بايد ظرف مدت سه سال پرداخت. اگر ما باشيم و ظاهر آيه گوييم: ديه قتل خطا بر قاتل است. لكن از سنت رسول و اجماع، استفاده مى‌كنيم كه بر عاقله است و عاقله، برادران، برادرزادگان، عموها و عموزادگان و عموهاى پدر و فرزندان ايشان و آزاد كنندگان مى‌باشند. عقيده شافعى نيز همين است. ابو حنيفه گويد: پسر و پدر نيز جزء عاقله محسوب مى‌شوند.

ابن مسعود از پيامبر روايت كرده است كه پدر و پسر بجرم و خطاى يكديگر، مؤاخذه نمى‌شوند. اينكه ديه بر عاقله است، حكمى است بر طبق مصلحت شرع و كيفرى نيست كه دامنگير عاقله شود تا گفته شود كه عاقله چه گناهى دارند كه ديه بپردازند؟! برخى گفته‌اند: اينكه بايد عاقله ديه را بدهند، از راه مواسات و تعاون است‌

. نظم آيه‌

خداوند كفار را ذكر كرد و فرمان بقتل آنها داد، سپس كسانى را ذكر كرد كه با مسلمانان عهد و پيمانى دارند و از كشتن آنها منع كرد، سپس منافقان را ياد و حكم قتلشان را بيان كرد، سپس در باره قتل مؤمن سخن گفت و بدنبال آن احكام قتل مؤمن از قبيل لزوم ديه و غير آن را بيان فرمود

.