ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٦ - شان نزول

يعنى براى شما آن رفق و مدارايى فراهم مى‌كند كه امور شما اصلاح شود).

فضل: در اصل لغت بمعناى زيادى مقدار است كه در نفع و فايده نيز استعمال مى‌شود. همه كارهاى خداوند، فضل و تفضل و افضال است زيرا كمتر از مقدار استحقاق و مقدار كار انسان نيست، بلكه بمراتب افزونتر است و برابرى نمى‌كند.

اعراب‌

رفيقا: تميز نسبت است از اينرو جمع بسته نشده. برخى گفته‌اند: علت اينكه جمع بسته نشده، اين است كه بمعناى: «حسن كل احد منهم رفيقاً» مى‌باشد، نظير:

(ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا) (سوره حج ٥ يعنى هر يك از شما را بصورت كودكى از رحم خارج مى‌سازيم و نظير قول شاعر:

يعنى پرچم عشق را برافراشتند و دلهاى ما را هدف تير چشم دشمنان كردند و حال آنكه هر يك از ايشان دوست بودند. برخى گفته‌اند: «رفيقا» حال است زيرا در چنين موردى گاهى «من» بكار مى‌رود و هر گاه «من» بكار نرود بايد كلمه را حال بگيريم يعنى: «حسن كل واحد منهم مرافقاً نظير «للَّه دره فارساً» يعنى براى خداست خير او در حال سوارى و معناى آيه اين مى‌شود: نيكو هستند هر يك از آنها در حالى كه مرافق هستند.

شان نزول‌

برخى گفته‌اند: اين دو آيه در باره «ثوبان» بنده آزاد شده پيامبر نازل شده است. او نسبت به پيامبر علاقه‌اى شديد داشت و از دورى او نمى‌توانست صبر كند روزى نزد پيامبر آمد در حالى كه رنگش پريده و تنش لاغر شده بود. فرمود: چرا اينطور شده‌اى؟ عرض كرد: بيمار نيستم و دردى ندارم. جز اينكه چون ترا نديدم، اشتياق پيدا كردم كه ترا ملاقات كنم. آن گاه بياد آخرت افتادم و ترسيدم كه در آنجا ترا نبينم زيرا تو در مقام پيامبرانى و من اگر به بهشت وارد شوم، در مقامى پايين‌تر از تو خواهم بود و اگر در بهشت هم داخل نشوم، همانطور است و هرگز ترا نمى‌بينيم. از اينرو آيه‌