ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٣٣ - لغت

بيان آيه ٣٤

قرائت‌

تنها ابو جعفر «بما حفظ اللَّه» به نصب و ديگران برفع قرائت كرده‌اند.

طلحة بن مصرف كه از شواذ است قرائت كرده: «فالصوالح قوانت» نصب در «حفظ اللَّه» بنا بر حذف مضاف است يعنى: «بما حفظ عهد اللَّه» و حذف مضاف، زياد در كلام اتفاق مى‌افتد مثل:(إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ...) يعنى «ان تنصروا دين اللَّه،،،» قرائت «فالصوالح قوانت» به اين دليل است كه جمع مكسر براى كثرت است لكن جمع الف و تا براى قلت است و در اينجا، كثرت مناسبتر است. لكن جمع الف و تاء گاهى هم براى كثرت استعمال شده است مثل:(الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِماتِ وَ ...) (سوره احزاب ٣٥) و منظور كثرت است نه قلت كه از سه تا ده باشد. ابو على مى‌گويد: حسان شعر خود را براى نابغه خواند تا به اين بيت رسيد:

براى ماست كاسه‌هاى بزرگ و درخشانى كه بروز مى‌درخشند و از شمشيرهاى ما از دليرى خون مى‌چكد.

نابغه گفت: كاسه‌ها و شمشيرهايت را كم كردى يعنى جفنات و اسياف براى قلت است. لكن اين مطلب روشن نيست و خداوند در قرآن مى‌فرمايد:(هُمْ فِي- الْغُرُفاتِ آمِنُونَ) (سوره سبا ٣٧) يعنى ايشان در غرفه‌ها ايمن هستند.

بديهى است كه منظور از غرفات، قلت يعنى از سه تا ده، نيست.

لغت‌

قوام: صيغه مبالغه، مسلط و قيم.