ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٧٨ - مقصود

را به شما دهند، يا مهرشان را به شما ببخشند، يا بميرند و از آنها ارث ببريد.

(وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ:) آنها را حبس مكنيد و گفته شده است: يعنى آنها را از ازدواج منع مكنيد.

(لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَ‌): كه بعضى از آنچه به ايشان داده‌ايد، بدست آوريد.

در باره اين نهى چهار قول است:

١- ابن عباس و قتاده و سدى و ضحاك گويند: نهى متوجه شوهر است كه بايد اگر احتياجى بزن ندارد او را رها كند و او را نگه ندارد كه ناچار شود قسمتى از مال خود را ببخشد. روايتى از امام صادق (ع) بهمين مضمون وارد شده است.

٢- حسن گويد: منظور وارث است كه نبايد مثل مردم جاهليت، زن را از ازدواج منع كند.

٣- ابن زيد گويد: منظور كسى است كه زن خود را طلاق داده است. او نبايد مثل قريش در جاهليت، رفتار كند كه زن شرافتمندى را نكاح مى‌كردند و اگر زن با آنها موافقت نمى‌كرد، از او جدا مى‌شدند به اين شرط كه جز باذن ايشان با مردى ازدواج نكند و بر اين شرط گواه مى‌گرفتند و يادداشتى مى‌نوشتند. هر گاه كسى بخواستگارى زن مى‌آمد، اگر شوهر اولى را راضى مى‌كرد، اجازه‌اش مى‌داد و اگر راضى نمى‌كرد، او را از ازدواج منع مى‌كرد. خداوند از اين كار منع فرمود.

٤- مجاهد گويد: منظور ولى است كه بايد زن را از ازدواج منع نكند. قول نخست، صحيحتر است.

(إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ): جز اينكه فاحشه آشكارى مرتكب شوند. در اين باره دو قول است:

١- حسن و ابو قلابه و سدى گفته‌اند: يعنى مگر اين كه زنا كنند پس اگر شوهر اطلاع يافت كه زنش زنا كرده، مى‌تواند از او درخواست پول كند.

٢- ابن عباس گويد: فاحشه يعنى نشوز و خوددارى زن از اداى وظائف همسرى.

بهتر اين است كه آيه را حمل كنيم بر هر معصيتى. چنان كه از امام باقر (ع) نيز