ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦ - مقصود

در مورد كلمه «الارحام» نصب آن بخاطر اين است كه عطف بر محل جار و مجرور يا عطف بر «اللَّه» است. جر آن بخاطر اين است كه عطف بر ضمير «له» باشد، لكن از لحاظ قياس و استعمال ضعيف است. رفع آن بنا بر اين است كه مبتدا باشد و خبر آن محذوف. يعنى: «و الارحام و ما يجب ان تتقوه»

لغت‌

بث: نشر رقيب: مراقبى كه هيچ چيز از او پنهان نمى‌ماند

مقصود

خداوند متعال، اين سوره را با موعظه و امر به تقوى آغاز كرده است.

(يا أَيُّهَا النَّاسُ‌): خطاب به همه افرادى است كه مكلف شده باشند. برخى گفته‌اند:

در كتب آسمانى بمردم خطاب شده است: «اى مستمندان ...» ولى در قرآن كريم، در سوره‌هاى مكى، خطاب مى‌كند: «اى مردم ...» و در سوره‌هاى مدنى گاهى خطاب مى‌كند: «اى مردمى كه ايمان آورده‌ايد ...» و گاهى خطاب مى‌كند: اى مردم ...

(اتَّقُوا رَبَّكُمُ‌): از معصيت يا مخالفت پروردگارتان بپرهيزيد و فرمانهاى او را زير پا نگذاريد.

برخى گفته‌اند: يعنى بپرهيزيد از اين كه حق خداوند را تضييع كنيد. ديگرى گويد: يعنى از عقاب خداوند بپرهيزيد، گويى منظور خداوند متعال اين است كه:

سزاوار است از كيفرهاى خدايى كه بزرگترين نعمتها را به شما داده و شما را بزيور خلقت آراسته است، بپرهيزيد، زيرا كسى كه از نعمتهاى خداوند برخوردار است، به تقوى پيشه كردن، اولى است.

بعقيده برخى از مفسران، خداوند مى‌خواهد كمال قدرت خود را بيان كند.

يعنى كسى كه بر خلقت شما از نفس واحد قادر است، بر عقاب شما قادرتر است، بنا بر اين سزاوار است كه از مخالفت او خوددارى كرده، از كيفر او بيمناك باشيد.