ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٧ - مقصود

صاحبانشان ازدواج كنيد و مهرشان را آن طورى كه توافق كرده‌ايد و عقد را بر آن اجرا كرده‌ايد بپردازيد. از اين جمله چنين استفاده مى‌شود كه ازدواج كنيزان بدون اجازه مالكانشان صحيح نيست. برخى گفته‌اند: «بالمعروف» يعنى بدون اينكه ضرر و زيانى وارد سازيد.

(مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ‌): با آنها كه پاكدامن بوده، اهل زنا نيستند، ازدواج كنيد برخى گفته‌اند: يعنى زنان شوهر دارى كه زنا نمى‌كنند. اين كلمه «محصنات» بفتح صاد و كسر آن هر دو قرائت شده است.

(وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ‌): و همچنين بطور مخفيانه رفيقى براى خود انتخاب نكرده‌اند چه برخى از مردان بطور مخفيانه با زنى دوست مى‌شدند و زنا مى‌كردند و همچنين زنان.

ابن عباس گويد: مردمى در جاهليت بودند كه زناى آشكار را حرام مى‌شمردند ولى زناى پنهان را جايز مى‌دانستند. خداوند از زناى آشكار و پنهان هر دو منع فرمود بنا بر اين‌(: غَيْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ‌) يعنى آن زنانى كه از زناى آشكار و پنهان خوددارى مى‌كنند.

(فَإِذا أُحْصِنَ‌): كسى كه بضم همزه و كسر صاد قرائت كرده، اين طور معنى مى‌كند:

هنگامى كه كنيزان تزويج كنند و شوهرانشان آنها را در حيطه همسرى خود قرار دهند اين عقيده از ابن عباس و سعيد بن جبير و مجاهد و قتاده است. و كسى كه بفتح همزه و صاد قرائت كرده است چنين معنى مى‌كند: هنگامى كه اسلام بياورند. اين عقيده از عمر بن الخطاب و ابن مسعود و ابراهيم و شعبى و سدى است، حسن گويد: يعنى اسلام و شوهر، او را در حصار مى‌گيرند.

(فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ): اگر زنا كنند.

(فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ‌): بايد نصف حد زنان آزاد بر آنها جارى كرد و آنها را پنجاه تازيانه زد.

(ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ‌): نكاح با كنيزان براى كسانى است كه بترسند گرفتار معصيت و زنا شوند و كيفر دنيوى و اخروى زنا دامنگيرشان شود. اكثر مفسران‌