ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥١ - مقصود
فقير پيامبر بودند، نازل شده است. زيرا افرادى مثل عيينة بن حصين و اقرع بن حابس و ... خدمت پيامبر آمده، عرض كردند يا رسول اللَّه، اين پشمينه پوشان كه از زير بغلشان بوى تعفن بمشام مىرسد، از خود دور كن، تا ما بمجلس تو در آييم و ترا در صدر مجلس قرار دهيم، زيرا با بودن آنها ممكن نيست ما نزد تو آييم.
هنگامى كه اين آيه نازل شد، پيغمبر آنها را در آخر مسجد، جا داد تا بذكر خدا مشغول شوند و فرمود:
- ستايش خدايراست كه مرا زنده گذاشت و بمن امر كرد كه با مردانى صبر كنم كه در مرگ و زندگى با آنها هستم.
مقصود:
(وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِ): اى محمد، با صبر و شكيبايى قرين و همدم كسانى باش كه همواره مشغول نمازند و صبح و شام خداى را مىخوانند و شغل ديگرى ندارند. اينان روز را با دعا شروع و ختم ميكنند.
(يُرِيدُونَ وَجْهَهُ): از اين كار خشنودى خدا را مىخواهند. بقولى يعنى:
مقصود آنها از اين كار، تعظيم خداوند و تقرب به اوست. نه ريا و تظاهر.
(وَ لا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا): چشمان تو از آنها برداشته نشود و توجه باهل دنيا نداشته باشد. در حالى كه مقصود از اين كار، همنشينى ثروتمندان- و اشراف باشد. پيامبر اشتياق زيادى داشت كه سران مشركين ايمان بياورند، زيرا با ايمان آوردن آنها ممكن بود تابعان آنها نيز ايمان آورند. او ميلى بدنيا و اهل آن نداشت. گاه گاهى با رؤساء ملايمت مىكرد به اميد اينكه ايمان آورند. در اين آيه به او دستور داده شد كه از آنها رويگردان باشد و بفقراى مؤمنين روى آورد و چشم خود را از آنها برندارد و فكر مجالست اشراف را از سر بدر كند.
(وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا): در اينباره اقوالى است:
١- از كسانى كه دلشان را در معرض غفلت قرار دادهايم و پيرو هواى نفس هستند:
پيروى مكن. اين آيه، نظير آيه:( فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ) است.