(فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً): هيچكس ستمكارتر از كسى كه بخداوند دروغ مى‌بندد و تصور ميكند كه خدا را در عبادت، شريكى است، نمى‌باشد.

(وَ إِذِ اعْتَزَلْتُمُوهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ‌): ابن عباس گويد: اين جمله، قسمتى از گفتار تمليخا، رئيس اصحاب كهف است. وى به آنها گفت: هنگامى كه از بت پرستان كناره‌گيرى كرديد و از معبودهاى آنها فاصله گرفتيد و تنها از خداوند يكتا كناره‌گيرى نكرديد و فاصله نگرفتيد، هرگز عبادت او را ترك نخواهيد كرد.

استثناى اين جمله، ممكنست متصل باشد. زيرا در ميان آنها كسانى بودند كه خدا را به معيت بتها پرستش مى‌كردند. ممكنست استثنا منقطع باشد و اين در صورتى است كه آنها فقط بت پرست بوده، به پرستش خداوند يكتا، هيچگونه عنايتى نداشته‌اند.

(فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يُهَيِّئْ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ مِرْفَقاً):

اكنون بطرف غار رو كنيد و آنجا را منزل و مأواى خود قرار دهيد، تا خداوند از نعمت خود بر شما بگستراند و دشواريها را بر شما آسان گرداند و دست ستم شاه را از سر شما كوتاه سازد و لطف خود را شامل حال شما گرداند.

اين معنى از ابن عباس است. بنا بر اين «مرفق» هر چيز آسانيست.

برخى گويند: يعنى خداوند امور معاش شما را اصلاح ميكند و اسباب رفاه و آرامش شما را فراهم ميسازد.

از اين آيه، بر مى‌آيد كه ارزش مهاجرت در راه دين، بسيار و زشتى ماندن در ديار كفر، فراوان است. بشرطى كه ماندن در آنجا مستلزم اظهار كلمه كفر باشد.

توفيق بدست خداست.