ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٩ - مقصود

بيان آيه ١٦٧- ١٦٨

٩

اعراب:

(وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ‌): كلمه «دون» در محل رفع و مبتداست. لكن منصوب است.

مثل اينكه «بين» در(لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ) منصوب و فاعل و «يوم» در(يَوْمَ الْقِيامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ) مبتدا و فاعل است. ممكن است گفته شود: مبتدا محذوف و «دون» صفت آن است.

مقصود:

اكنون خداوند، پيامبر گرامى اسلام را مخاطب ساخته، مى‌فرمايد:

(وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ‌):

اى محمد، بخاطر داشته باش كه خداوند اعلام كرده است كه بر قوم يهود، تا روز قيامت، كسانى را مسلط ميكند كه آنها را گرفتار شكنجه كنند و از آنها جزيه بگيرند. همه مفسران مى‌گويند: منظور امت محمد ٦ است. از امام باقر (ع) نيز روايت شده است.

از اين آيه بر مى‌آيد كه يهود تا روز قيامت، دولت و عزتى نخواهند داشت. اين تسلط، به اين معنى است كه دست آنها را- اگر چه از راه معصيت باشد- بر سر يهوديان باز گذارد. مثل:(أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا) (مريم ٨٣: ما شياطين را بر سر كافران مى‌فرستيم تا آنها را بفريبند)( إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ‌): خداوند نسبت به كسانى كه سزاوار باشند، زود كيفر مى‌رساند و نسبت به نيكان آمرزگار و رحيم است.

(وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً): ابن عباس و مجاهد گويند: يعنى يهوديان را در بلاد، دسته دسته متفرق كرديم. اين تفرقه بخاطر اختلاف هدف و مسلك است و مايه ذلت و خوارى آنهاست، نمى‌توانند بيكديگر كمك كنند. برخى گويند: خداوند به اين جهت‌