ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤٨ - مقصود

اعراب:

اذا: اولى ظرف زمان و از أدات شرط و دومى ظرف مكان و براى مناجات است.

مقصود:

اكنون در باره روش متقين، بهنگام عارض شدن وسوسه‌هاى شيطانى گفتگو كرده، مى‌فرمايد:

(إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ:) آنان كه از راه اجتناب معاصى تقوى پيشه كرده‌اند، هر گاه شيطان آنها را وسوسه كند و به معصيت وادارد، بياد عقاب مى‌افتند و معصيت را مرتكب نمى‌شوند و متوجه رشد و صلاح خود هستند. اين معنى از ابن عباس و سدى است. حسن گويد: يعنى هنگامى كه شيطان با وسوسه‌هاى خود آنها را طواف كند، بياد خدا مى‌افتند. سعيد بن جبير گويد: او مردى است كه دچار خشم مى‌شود و همين كه متذكر شد، خشمش فرو مى- نشيند. مجاهد نيز چنين گفته است. از وى نيز نقل شده است كه مقصود مردى است كه تصميم بگناه مى‌گيرد و با ياد خدا آن را ترك مى‌كند. برخى گفته‌اند: طائف يعنى غضب و طيف يعنى جنون.

(وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ‌): شيطانها كه برادران مشركين شمرده مى‌شوند، گناهان را در نظر آنها مى‌آرايند و از گمراه كردن آنها خود دارى نمى‌كنند. اين معنى از مجاهد و قتاده است. ابن عباس و سدى و جبائى گويند: يعنى شيطان‌ها آنها را به معصيت وادار مى‌كنند و اينها مثل متقين داراى آن تصميم نيرومند نيستند كه از معصيت دست بكشند،( وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها): هر گاه براى آنها آيه‌اى بياورى، تكذيب مى‌كنند و هر گاه نياورى، مى‌گويند: همه آياتى كه تو مى‌خوانى، وحى آسمانى نيست. چرا از جانب خودت آيه‌اى نمى‌آورى؟ اين معنى از قتاده و مجاهد و زجاج است. ابن عباس و جبائى و ابو مسلم گويند: يعنى هر گاه آيه‌اى نياورى، مى- گويند: چرا از خداوند درخواست نمى‌كنى كه آيه‌اى بر تو نازل كند؟!