ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٥٨ - مقصود

قائل شد و دانست كه بصيرت و عزم شما ضعيف است. در اينجا منظور، ضعف بدنى نيست، زيرا كسانى در ابتدا اسلام آوردند، همه آنها از لحاظ بدنى نيرومند نبودند. برخى ضعيف و برخى قوى بودند. آنها از لحاظ بصيرت و يقين و ايمان نيرومند بودند. همين كه بر جمعيت مسلمين افزوده شد و اشخاص سست يقين و كم بصيرت، با آنها مخلوط شدند، اين آيه نازل شد.

(فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ‌): اگر صد نفر از شما شكيبا باشند، دويست نفر را شكست مى‌دهند.

(وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ‌): و اگر هزار نفر از شما شكيبا باشند، به اذن خدا دو هزار نفر را مغلوب مى‌كنند(بِإِذْنِ اللَّهِ‌)» را برخى بمعناى علم خدا و برخى بمعناى امر خدا دانسته‌اند. پس امر خدا اين است كه: يكى در برابر دو نفر از دشمنان مقاومت كند. خداوند وعده مى‌دهد كه اگر مقاومت كنند، پيروزى با آنهاست.

علت اينكه ميان افراد قوى ايمان و افراد سست ايمان فرق نگذاشته و نگفته است كه دسته اول، يكى با ده نفر و دسته دوم يكى با دو نفر بجنگد، اين است كه اينان در حال جنگ، مخلوط بودند و تميز ميان آنها دشوار بود. اگر بافراد سست ايمان، صريحاً گفته مى‌شد كه ايمانشان ضعيف است و يكى با دو تن بجنگد، دل شكسته مى‌شدند و بر ضعف ايمانشان افزوده مى‌شد.

(وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ‌): كمك خداوند همواره با صابران است.

برخى گفته‌اند: اين آيه، مدتها بعد از آيه قبل نازل شده است، لكن در قرآن بدنبال يكديگر قرار گرفته‌اند. بدينترتيب آيه اخير ناسخ آيه قبل است و شرط ناسخ اين است كه از لحاظ زمان بدنبال آيه منسوخ نازل شده باشد، نه اينكه از لحاظ نظم قرآنى ميان آنها فاصله باشد.

حسن گويد: آيه اول بمنظور سختگيرى بر اهل بدر نازل شد، آن گاه خداوند رخصت داد و تخفيف قائل شد

.