ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٥٣ - مقصود

نماز را بلند و آهسته مخوان) ابن عباس گويد: منظور اين است كه امام: صداى خود را بطورى بلند كند كه مأمومين صدايش را بشنوند.

(بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ‌): قتاده گويد: يعنى صبح و شام در ياد خدا باشيد. مقصود اين است كه دائم الذكر باشيد. برخى گويند: علت اينكه تنها صبح و شام را ميگويد، اين است كه در اين دو وقت، قلب انسان از فكر معاش آسوده است و بهتر مى‌تواند بياد خدا باشد.

(وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ‌): و از كسانى كه از دعا و ذكر غافلند، نباش. ابن زيد و مجاهد و ابن جريج گويند: آيه متوجه كسى است كه مامور به استماع قرآن و سكوت شده است. مسلمين هر گاه قرآن را مى‌شنيدند، با شنيدن نام بهشت و دوزخ صداى خود را بدعا بلند مى‌كردند.

جبائى گويد: اين آيه دلالت دارد بر اينكه هر كس در موقع دعا صداى خود را بلند كند، خطا كار است. اكنون بمنظور تشويق بذكر دعا مى‌فرمايد:

(إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ‌): حسن و ديگران گويند: يعنى فرشتگان كه در پيشگاه خداوند هستند، با همه قدر و منزلتى كه دارند، خدا را عبادت مى‌كنند و از ياد او غفلت نمى‌ورزند. مقصود اينكه: اگر شما تكبر كنيد، كسانى كه برتر از شما هستند و در پيشگاه خداوند شرف و برترى دارند، از عبادتش تكبر نميكنند.

منظور از اينكه، آنها در پيشگاه خدا هستند، تشريف و تجليل آنهاست نه قرب مكانى. برخى گويند: يعنى آنها در مكانى مقدس و با شرافت هستند و جز خدا كسى بر آنها حكم نمى‌راند. بر خلاف بشر! زجاج گويد: هر كس برحمت و فضل خدا نزديك است، در پيشگاه خداست.

(وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ‌): اينان خدا را از آنچه در خور مقامش نيست، تنزيه و در برابرش خضوع مى‌كنند. برخى گويند: يعنى نماز مى‌گزارند.

بدون خلاف: اين آيه، آيه سجده و اولين سجده‌هاى قرآن است، در باره سجده آن، اختلاف است. ابو حنيفه گويد: واجب و شافعى گويد: مستحبّ مؤكد است.

عقيده شيعه نيز بر استحباب است.