ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٢ - منظور از اين فتنه چيست؟

به او نزديكتريم) اين معنى از حسن و قتاده است. گويند: در اين آيه، تهديدى شديد است.

برخى گويند: منظور اين است كه خداوند قادر است كه دلها را منقلب و حالى بحالى گرداند. در دعا مى‌خوانيم: «يا مقلب القلوب و الأبصار» گويا مسلمين از جنگ مى‌ترسيدند، از اينرو به آنها اعلام كرد كه: قادر است ميان ايشان و انديشه‌هاى ترسناكى كه در دلشان هست، فاصله افكند و ترس آنها را تبديل به ايمنى سازد.

يونس بن عمار از امام صادق (ع) روايت كرده است كه: معناى حايل شدن خدا ميان انسان و دلش، اين است كه: هرگز قلب يقين نمى‌كند كه حق باطل يا باطل حق است.

هشام بن سالم از آن حضرت روايت كرده است كه: يعنى خداوند مانع مى‌شود كه كسى علم پيدا كند كه باطل، حق است.

هر دو روايت را عياشى در تفسير خود آورده است.

محمد بن اسحاق گويد: يعنى قلب نمى‌تواند چيزى را از خداوند مكتوم بدارد.

(وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ‌): و بدانيد كه در روز قيامت، در پيشگاه خدا جمع مى‌شويد و پاداش و كيفر اعمال نيك و بد خود را مى‌بينيد.

(وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً): خداوند آنها را از اين فتنه مى‌ترساند و به آنها دستور مى‌دهد كه از آن بپرهيزند. يعنى به اين فتنه نزديك نشويد كه دامن شما را مى‌گيرد. در اينجا فعل نهى، بجاى امر بكار رفته است. چنان كه مى‌فرمايد:(فَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ) (بقره ١٣٢: بترسيد از اينكه اسلام نياورده مرگ گلوگير شما شود).

منظور از اين فتنه چيست؟

ابن عباس و جبائى گويند: منظور عذاب است. خداوند مؤمنين را دستور مى‌دهد كه نزديك منكرات نشوند، زيرا در اين صورت همه آنها را گرفتار عذاب مى‌كند.

اين خطاب، مخصوص اصحاب پيامبر است. حسن گويد: منظور، بليه‌اى است كه باطن انسان را ظاهر مى‌سازد. وى معتقد است كه: اين آيه در باره على و عمار و طلحه و زبير