ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٦١ - مقصود

اقتدار پيدا كند.

ابو مسلم گويد: اثخان، غلبه بر شهرها و خوار كردن مردم آن است. پس منظور اين است كه پيامبر بايد دشمنان را اسير نكند، بلكه آنها را بكشد، تا در روى زمين قدرت پيدا كند.

(تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا): اين خطاب به مسلمين است نه به پيامبر، زيرا ميل آنها اين بود كه از اسيران پولى دريافت كنند و آنها را آزاد سازند. علاقه آنها بجنگ نيز براى بدست آوردن غنيمت بود. حسن و ابن عباس گويند: منظور اين است كه شما در اولين جنگ- يعنى جنگ بدر- پيش از آنكه در روى زمين قدرت پيدا كنيد، از اسيران فديه گرفتيد، عرض دنيا، مال دنياست كه در معرض زوال است.

(وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ): شما بدنبال مال دنيا هستيد و خداوند مى‌خواهد به پاداش آخرت برسيد.

(وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‌): خداوند مقتدر و حكيم است. ياران خدا مغلوب نمى‌شوند و كارهاى خدا از روى حكمت است، پس هر چه به شما دستور مى‌دهد، انجام دهيد، تا از يارى خداوند، برخوردار شويد.

در اين آيه، خداوند ميان اراده بندگان و اراده خود فرق گذاشته است. اگر عقيده جبريان صحيح بود و اراده بندگان غير از اراده خدا نبود، چنين فرقى گذاشته نمى‌شد.

(لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ‌): در باره معناى اين آيه، اقوالى است:

١- ابن جريج گويد: يعنى اگر حكم خدا بر اين نبود كه قومى را پيش از بيان حكم عذاب نكند، شما را بخاطر گرفتن پول از اسيران، عذاب مى‌كرد. لكن چون دستور نداده بوده كه پول نگيريد، شما را عذاب نمى‌كند.

٢- ابن عباس گويد: يعنى اگر خداوند در لوح محفوظ، حكم نكرده بود كه غنيمت و فديه براى شما مباح است، در برابر اين پولى كه گرفتيد، شما را عذاب مى‌كرد، لكن بخاطر اينكه در لوح محفوظ، تنها براى شما مباح شمرده شده بود، گو اينكه‌