ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩ - ٣ - بيوگرافى مؤلف

استاد علامه شيخ احمد عارف الزين صاحب «العرفان» بطبع رسانيده و اولين نسخه‌اى است كه چاپ حروفچينى شده و شماره آيات در آن نوشته شده است، مورد استفاده ما قرار گرفت و از ناشر آن سپاسگزاريم.

٣- بيوگرافى مؤلف‌

امام سعيد، ابو على، فضل بن حسن طبرسى مؤلف كتاب است. اختلاف است كه آيا وى اهل طبرستان است يا اهل طبرس كه هموزن و معرّب تفرش است. طبرستان و طبرس هر دو از بلاد ايران است.

او سالها در مشهد مقدس رضوى به سر برد، بهمين جهت گاهى هم او را طبرسى مشهدى خوانده‌اند. در سال ٥٢٣ به سبزوار رفت و اين كتاب را در همانجا برشته تحرير در آورد و در ذى القعده سال ٥٣٦ كتاب را بپايان رسانيد و همانجا وفات يافت و جسدش را بمشهد منتقل كردند و در آنجا بخاك سپردند و اكنون قبر او در آنجا معروف است.

او در قرنهاى پنجم و ششم هجرى بيش از ٩٠ سال عمر كرد. چهل و پنج سال در قرن پنجم و پنجاه سال در قرن ششم. وفاتش در شب عيد قربان سال ٥٤٨ بود.

در عصر خود يكى از نوابغ مشار بالبنان بود و در بسيارى از علوم، از جمله تفسير، فقه، نحو، حساب، جبر و مقابله برازندگى داشت.

در باره تفسير قرآن، غير از مجمع البيان، تأليفات ديگرى هم دارد. يكى «الوسيط» در چهار جلد و ديگر «الوجيز» در يك يا دو جلد. گاهى اولى را «جوامع الجامع» و دومى را «الكاف الشاف عن الكشاف» ناميده‌اند. بعقيده بعضى هم اين دو كتاب، غير از «الوسيط» و «الوجيز» است.

سبب تأليف كتاب اخير اين بود كه او پس از نگارش مجمع البيان تفسير كشاف زمخشرى را ديد و روش آن را پسنديد، از اينرو كتابى مختصر نگاشت كه جامع فوايد هر دو كتاب باشد.

در باره اصول عقايد، كتاب «العمده» و در باره اخبار كتاب «حقايق الامور»