ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥ - ١ - تفسير و ضرورت دينى آن

كه ايشان تا سر حد امكان انجام داده و انصافاً توفيقات بزرگى هم نصيبشان شده است.

يكى از تفاسير قديم، تفسير مجمع البيان است كه در نه قرن پيش، دانشمند عاليقدر امامى و شيعى به تاليف آن دست زد و با موفقيت به پايان رسانيد و در صف بهترين تفاسير قرآنى قرار گرفت.

مفسر بزرگ شيعه و ايرانى مرحوم طبرسى، با استفاده از اطلاعات و نظريات مفسران پيش از خود، دينى كه در اين راه داشت، ادا كرد، و انصافاً علم تفسير را از نردبان تكامل، چندين درجه بالا برد. هنوز تفسير مجمع البيان بعنوان دائرة المعارف بزرگ قرآن و گنج گرانبهاى معارف اسلامى مورد استفاده و بهره بردارى دانش پژوهان و محققان است. در دنياى امروز ارزش يك دانشمند، به اين است كه همواره طالب كشف حقيقت باشد و بر كنار از غوغاى تعصب و جمود، راهى را كه در پيش دارد، بپويد. اين كار ارزش فراوان دارد و تحسين و آفرين مخالف و موافق را بخود جلب مى‌كند. مفسر بزرگ ما اين توفيق بزرگ را بدست آورده و كارش در خور تحسين و تمجيد همه مسلمانان جهان است.

احاطه بر آيات قرآن، شرط لازم و عمده تفسير نويسى است، زيرا اجزاى قرآن بيكديگر پيوند دارد، و تفسير آيات، محتاج است به اينكه نظائر و نمونه‌هاى آنها كه در جاهاى ديگر قرآن پراكنده است، مورد توجه قرار گيرد. اين شرط، در عصر ما بوسيله كشف الآيات‌ها و مخصوصاً «المعجم المفهرس» تا حد زيادى آسان شده است ولى در دوره‌هاى پيش كه به احتمال قريب به يقين، براى قرآن كريم كشف الاياتى تهيه نشده بوده است، اين كار اشكالات بسيارى داشته و تنها احاطه بر قرآن از راه وقوف بر يكا يك آيات و در خاطر بودن موارد مشابه، امكان پذير بوده است. طبرسى مظهر اين امتياز بزرگ است. او هرگز در تفسير يك آيه، از توجه به آيات مشابه، كه كار تفسير را آسانتر و در عين حال قابل اطمينان‌تر مى‌سازد، غفلت نورزيده است.

هرگز منظور ما اين نيست كه كار گذشتگان طبرسى را تحقير كنيم. بهر حال طبرسى هر چه باشد، پرورش يافته مكتبى است كه قرنها پيشينيان او در آن مكتب شاگردى و