در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٥ - عمد و سهو در تحريف اديان
فراوانى است، به هيچ وجه آهنگ يك كتاب آسمانى كه خدا بر پيامبرى وحى كرده باشد، ندارد و مسيحيان خود نيز ادعا ندارند كه انجيل كلام خدا و كتابى آسمانى است.
غرض اين است كه گرچه عرفان ريشه در معارف وحيانى و الهى دارد و روح و حقيقت دين را تشكيل مىدهد؛ ولى نبايد از اين مسأله غفلت كرد كه محتواى اديان و كتابهاى آسمانى در طول تاريخ دستخوش تحريفها و انحرافهاى جدى و فراوانى گرديده است. از اينرو عرفانها و تعاليم عرفانى موجود را نيز كه برگرفته از اديان الهى ـ و يا به تعبيرى، روح و محتواى اصلى آنها است، نبايد حقيقت را محض و عارى از هر گونه تحريف و آموزههاى خرافى و باطل دانست. نگاهى به تعاليم و روشهاى متفاوت و بعضاً متضاد و متناقض عرفانهاى موجود، گواهى متقن و مؤيدى روشن بر اين مطلب است. در اين ميان، همانگونه كه اشاره كرديم، تنها كتاب آسمانى كه به اراده الهى از گزند تحريف مصون مانده و خواهد ماند قرآن كريم است. البته از قرآن كه بگذريم، در تعاليم اسلام در مجموع، تحريفها و انحرافهاى مهم و متعددى پديد آمده و امروزه بالعيان شاهديم كه چه در زمينه مسايل نظرى و چه در ابعاد عملى اسلام، اختلافات بسيارى ميان طوايف مختلفى كه خود را به اسلام نسبت مىدهند وجود دارد.
دو نمونه از انحراف در صدر اسلام
پيش از ورود به اصل بحث و بررسى علل و عوامل و تشريح فرآيند وقوع انحرافها و تحريفها در باب عرفان، براى آنكه روشن شود اصولا انحراف از تعاليم اسلام چگونه اتفاق مىافتد، مناسب است برخى نمونههاى واقع شده از انحراف را ذكر كنيم. در اين زمينه ما به عمد دو نمونه از صدر اسلام و زمان حضور پيامبر(صلى الله عليه وآله) و اميرالمؤمنين على(عليه السلام)را مىآوريم تا پاسخى روشن به اين پرسش باشد كه با وجود تعاليم و بيانات روشن قرآن و رهبران دين، چگونه ممكن است كسانى راه خطا در پيش گيرند.