در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١١٤ - ضرورت و اهميت بحث شاخصه ها

كنيم همه كسانى كه به اين نام شناخته و در اين راه ديده مى‌شوند به زلال حقيقت و روح عرفان و معنويت دست يافته‌اند. همانند قرآن كريم كه آن هم حقيقتى متعالى و نور محض است؛ ولى اين‌گونه نيست كه همه كسانى كه به سراغ قرآن مى‌روند، بتوانند از آن بهره ببرند يا بهره يكسان داشته باشند. قرآن خود در اين باره مى‌فرمايد:

قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللهِ نُورٌ وَكِتابٌ مُبِينٌ * يَهْدِي بِهِ اللهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ...؛[١]محققاً براى شما از جانب خدا نور و كتابى روشن‌گر آمده است. خدا هر كس را كه دنبال كسب خشنودى او است به وسيله آن [كتاب] به راه‌هاى سلامت رهنمون مى‌شود.

بر اساس اين آيه، گرچه قرآن كتابى نورانى و روشن‌گر است؛ ولى همه از نور آن مستنير نمى‌شوند و از هدايت آن بهره‌مند نمى‌گردند، بلكه شرط استفاده از اين نور اين است كه انسان در مسير خشنودى خداى متعال گام بردارد و «مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَه» باشد. اگر اين شرط در كسى محقق شد آن‌گاه مى‌تواند از نور قرآن استفاده كند، و هرچه تلاشش در جهت كسب خشنودى خداوند بيشتر باشد بهره‌مندى‌اش از نور قرآن نيز بيشتر خواهد بود. اما اگر اين شرط را نداشته باشد، نه‌تنها از نور قرآن بهره‌اى نمى‌برد، كه حتى گاهى همين نور كه براى ديگران مفيد و سودمند است براى او زيان‌بار خواهد بود:

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلا يَزِيدُ الظّالِمِينَ إِلاّ خَسارا؛[٢] و ما از قرآن آنچه را كه مايه شفا و رحمت براى مؤمنان است نازل مى‌كنيم،[ ولى]ستم‌گران را جز زيان نمى‌افزايد.

آرى، در حالى كه قرآن نور محض است؛ ولى براى عده‌اى نتيجه‌اى جز افزودن تيرگى و تاريكى ندارد. اينان كسانى هستند كه هدف الهى ندارند و نمى‌خواهند در راه راست قدم بگذارند. آنان درصددند كه قرآن را وسيله‌اى براى رسيدن به اغراض شوم و