در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٩٩ - حقيقت كشف و مكاشفه
اين امرى عادى نيست كه به كسى كه بليط چهارشنبه را در دست دارد به طور جزم و يقين بگويند شما پنجشنبه مسافرت خواهى كرد و همانطور هم بشود. با اين همه، نمىتوان اين امر را نشانه مقامات معنوى و الهى فرد و مقام و منزلت او نزد خداى متعال دانست.
به هر حال علاوه بر قدرتهاى خدادادى و طبيعى، كسانى نيز با انجام رياضتها و تمرينهاى طاقتفرسا و فراوان، واجد توانايىها و قدرتهايى مىشوند كه مىتوانند ادراكات و اطلاعات فوق معمول داشته باشند و كارهاى خارق العاده انجام دهند. كارها و مسايلى از قبيل احضار ارواح و ارتباط با آنها و احضار جنّيان و استفاده از اطلاعات آنها و به خدمت گرفتن آنان نيز در همين محدوده قرار مىگيرد. مجموع اين امور، قدر مشترك و عنوان عامش اين است كه انسان آگاهىهاى خارق العادهاى داشته باشد و اطلاعاتى از راههاى غيرمتعارف كه از راه چشم و گوش و تعليم و تعلم عادى نيست به دست آورد. براى كسب اين امور نيز يك سرى تمرينها و رياضتهايى لازم است. البته از يك سو كمتر افرادى چنين همتهايى دارند كه چنين رياضتهايى را متحمل شوند و از سوى ديگر نيز ممكن است اصولا تحمل چنين رياضتهايى عاقلانه نباشد و مسيرهاى بهتر و منطقىتر و آسانترى وجود داشته باشد كه انسان بتواند با زحمت كمترى به كمالات بيشتر و بالاترى نايل گردد. ملاحظه و نكته قابل تأمل ديگر درباره اينگونه ادراكات و اطلاعات اين است كه بسيارى از آنها در حقيقت هيچ فايده و نفعى براى انسان ندارند و مشكلى را حل نمىكنند. مگر ما از همين اطلاعاتى كه از راه چشم و گوش و قواى عادى و معمول خود به دست مىآوريم چه اندازه استفاده مىكنيم كه بخواهيم در پى راههاى غيرمعمول و كسب اطلاعات بيشتر باشيم؟ بر فرض هم كه بدانيم كسى ديروز چه كار كرده يا فردا چه خواهد كرد و به كجا خواهد رفت؛ اين چه امتيازى براى ما محسوب مىشود و كدام كمال و مقام و فضيلت واقعى و انسانى را براى ما به ارمغان خواهد آورد؟ اين بيشتر يك هوس است كه انسان مىخواهد چيزى را داشته