در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣٦ - مراتب مراقبه
اَعْلَمُ شَيْئاً بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ اَفْضَلَ مِنْ هذِهِ الصَّلوةِ اَلا تَرى اَنَّ الْعَبْدَ الصّالِحَ عيسَى بْنَ مَرْيَمَ قالَ «وَ اَوْصاني بِالصَّلوةِ» وَ سُئِلَ النَّبِي(صلى الله عليه وآله) عَنْ اَفْضلِ الاَْعْمالِ قالَ الصَّلوةُ لاَِوَّلِ وَقْتِها؛[١] معاوية بن وهب از امام صادق(عليه السلام) در مورد بالاترين چيزى كه بندگان به وسيله آن به پروردگارشان نزديك مى شوند سؤال كرد. امام صادق(عليه السلام) فرمود: من پس از معرفت خداوند چيزى را نمىشناسم كه بالاتر از همين نماز باشد. آيا نمىبينى كه بنده شايسته خداوند، عيسى بن مريم(عليه السلام) گفت: «و پروردگارم مرا به نماز سفارش كرده است»، و از پيامبر(صلى الله عليه وآله) در مورد برترين اعمال سؤال شد، آن حضرت فرمود: نماز اول وقت.
در همين باره يكى از بزرگان و اساتيد علم اخلاق فرموده است، اگر كسى تعهد كند كه نمازهاى واجبش را در اول وقت بخواند من ضمانت مىكنم كه به مقامات بسيار عالى در عرفان نايل شود.[٢]
از ديگر مستحباتى كه وقت اضافى نمىخواهد حضور قلب در نماز است. اين مستحبى است كه اگر رعايت شود، در عين حال كه نياز به هيچ فرصتى علاوه بر خود نماز ندارد كيفيت آن را صد چندان مىكند.
مستحب بسيار مهم و تأثيرگذار ديگر كه آن نيز فرصت اضافهاى نمىطلبد، رعايت ادب در حضور پدر و مادر است. برخى از بزرگان تا پدر و مادرشان اجازه نمىدادند در حضور آنها نمىنشستند.
در هر صورت، غير از اينگونه مستحبات، مستحباتى هم هستند كه پرداختن به آنها
[١] بحارالانوار، ج ٨٢، ص ٢٢٥، باب ١، روايت ٥٠. [٢] در ظاهر مراد استاد مصباح دام ظلهـ اشاره به فرمايش عارف بزرگ مرحوم سيد على آقا قاضى است. در كتاب «در محضر بزرگان» (ص ٩٩) اين مطلب از استاد مصباح چنين نقل شده است: مرحوم علامه طباطبايى و آيتالله بهجت حفظهاللهـ از مرحوم آقاى قاضى نقل مىكردند كه ايشان مىفرمودند: اگر كسى نماز واجبش را اول وقت بخواند و به مقامات عاليه نرسد، مرا لعن كند! (و يا فرمودند: به صورت من تُف بيندازد!)