اهل‌بيت(عليهم السلام) در موارد متعدّد ما را به سرنوشت ابليس متوجّه ساخته‌اند. امير مؤمنان على(عليه السلام) مى‌فرمايد: «وَ كانَ قَدْ عَبَدَ اللهَ سِتَّةَ آلافِ سَنَة لا يُدْرى أَمِنْ سِنِى الدُّنْيا أمْ مِنْ سِنِى الاْخِرَةِ».[١]

شيطان قبل از خلقت آدم(عليه السلام) شش هزار سال خدا را عبادت كرد، به گونه‌اى كه فرشتگان او را از خود مى‌دانستند و معلوم نيست كه آيا اين سال‌ها، دنيايى بوده‌اند يا آخرتى. شايد مصلحت نبوده كه پيرامون آن توضيح دهند. (وگرنه خود حضرت مى‌دانستند كه آيا از سالهاى دنيا بوده يا از سالهاى آخرت) احتمال دارد كه هر روز از آن هزار سال طول كشيده باشد. ولى اين عبادت‌ها از روى ايمان و اعتقاد به ربوبيت تشريعى الاهى نبوده، هرچند شيطان، وجود خدا و نيز يگانگى و ربوبيت تكوينى خدا را پذيرفته بود و به قيامت نيز عقيده داشت.[٢]

پس شيطان عصيان ريشه‌دارى داشت كه به كفر منتهى گشته و يا از كفر برخاسته بود. شيطان عقيده به ربوبيت تشريعى خداوند نداشت، يعنى نمى‌پذيرفت كه بايد فرمان خدا را اطاعت كرد و به همين سبب وقتى خداوند فرمان سجده در مقابل آدم را صادر كرد، اظهار داشت: «أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نار وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِين».[٣] و با اين پاسخ به حكم الاهى اعتراض داشت كه چگونه كسى كه بهتر است براى كسى كه

[١] شيطان خدا را ٦ هزار سال عبادت كرد كه معلوم نيست از سالهاى دنيا بوده است يا از سالهاى آخرت. نهج البلاغه، خطبه قاصعه. [٢] از اين‌كه شيطان عرض كرد: «فَبِعِزَّتِكَ لاَُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ... رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ» معلوم مى‌شود كه عقيده به وجود و ربوبيّت و عزّت الاهى داشته و به قيامت نيز عقيده داشته است (غياثى كرمانى). [٣] اعراف (٧)، ١٢؛ من بهتر از او هستم كه مرا از آتش و آدم را از گِل آفريدى.