حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٤ - تحلیل جامعه شناختی موانع پایداری حکومت علوی با تأکید بر نهج البلاغه
عثمان، گردنم را بزند یا کمترین کاری که با من بکند، این باشد که مرا زندانی کند و هرگونه خواهد با من رفتار نماید.
علی(ع) به او فرمودند: چرا؟ ابنعباس گفت: به سبب خویشاوندیای که میان من و تو وجود دارد؛ هر چه بر تو بار شود، بر من نیز بار خواهد شد، لیکن نامهای برای معاویه بفرست، بر او منت گذار و به وی وعده بده. علی(ع) خودداری کردند و فرمودند: «به خدا سوگند، هرگز چنین نخواهد شد.»[٢٢٥]
بدینترتیب امیرمؤمنان(ع) با آگاهی از مخالفت و مقابله معاویه و پیروانش، او را برکنار کردند.
امامعلی(ع) با وجود مخالفت برخی نزدیکان و جمعی از یاران، حاضر نشدند، فردی ناشایست و ستمکار و تجاوزگر را بر ادارۀ مردم نگه دارند و چنین کاری را بزرگ ترین خیانت میدانستند.[٢٢٦]
٢.٢. مشکلات ناشی از عزل کارگزاران خیانت پیشه
امام على(ع)، اشعثبنقيس را که از سوى عثمان، فرماندار آذربايجان بود و صد هزار درهم به دست آورده بود، احضار كردند؛ ... امام(ع) فرمان دادند آن را آماده سازد؛ ولى وى سر باز زد و گفت: اى اميرمؤمنان(ع)! اين ثروت را در دوران حكومت تو به دست نياوردهام؛ امام فرمودند:
به خدا سوگند، اگر آن را در بيتالمال مسلمانان حاضر نسازى، اين شمشير را چنان بر تو فرود آورم كه هرچه خواست، از تو بازستانَد.
پس اشعث، اموال را آورد و امام گرفتند و در بيتالمال قرار دادند. حضرت اين جستجو و پی گيرى را نسبت به كارگزاران عثمان، پى گرفتند و هرچه از ثروت در دستشان بود، بازستاندند و در آنچه از ميان برده بودند، آنها را ضامن كردند.[٢٢٧] این اقدام های حضرت زمینه ساز مخالفت افراد ذی نفع در مقابله با امیرالمؤمنین(ع) فراهم کرد و مشکلاتی برای حکومت ایشان ایجاد نمود.
[٢٢٥]. تاریخ طبری، ج٤، صص٤٣٩-٤٤٠؛ الکامل فیالتاریخ، ج٣، ص١٣٧؛ الفصول، صص٦٥-٦٦ ؛ دانشنامه امیرالمؤمنین(ع)، ج٤، صص١٥٧-١٥٩.
[٢٢٦]. ر.ک: الإختصاص، ص١٥٠ ؛ بحارالأنوار،ج ٤، ص١٠٥.
[٢٢٧]. دانشنامه امیرالمؤمنین(ع)، ج٤، صص٥١.