حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٦ - نقد روایت «طائر» در مدخل «شهید» دایرةالمعارف قرآن لیدن
إلى أجسادهم يوم القيامة.[١٠٨]
اختلاف های متنی بسیاری در نقل های دیگر این روایت یافت میشود؛ از این اختلاف ها میتوان به جایگزینشدن «شجر الجنة» در این روایت با کلمات دیگری همچون: «بشجر الجنة»،[١٠٩] «أنهار الجنة»،[١١٠] «ثمر الجنة»،[١١١] «فی الجنة»[١١٢] اشاره کرد. برخی از نقلهای این روایت به قندیلهای از جنس طلا که از عرش آویزاناند، نیز اشاره کردهاند که تعبیرهای مختلفی از آن شده است؛ مانند«قنادیل من ذهب فی ظل العرض»،[١١٣] «قناديل معلقة في ظلال عرش»، «و تأوي إلى قناديل من ذهب»[١١٤]. اختلافهای متنی دیگری نیز در خانوادۀ حدیثی این روایت یافت میشود.
در جوامع اولیه شیعه، ردپایی از این روایت نیست؛ اما منابع معدودی، روایت «طائر» را همانند نقل ریون آوردهاند؛ در بحارالانوار آمده است:
عَنْ أَبِي الْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ عَنْ أَبِيالْعَبَّاسِ وَ أَبِيجَعْفَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيصَالِحٍ السِّجْزِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَ مِنْهُ عَنِ ابْنِعَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّه؟ص؟ فِي سَابِعٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ رَجَبٍ بَعَثَ اللَّهُ تَعَالَى مُحَمَّداً فَمَنْ صَامَ ذَلِكَ الْيَوْمَ كَانَ كَفَّارَةَ سِتِّينَ سَنَةً وَ يَعْصِمُهُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ إِبْلِيسَ وَ جُنُودِهِ فَإِنْ مَاتَ فِي يَوْمِهِ أَوْ فِي لَيْلَتِهِ مَاتَ شَهِيداً وَ يَجْعَلُ اللَّهُ رُوحَهُ فِي حَوَاصِلِ طَيْرٍ أَخْضَرَ يَسْرَحُ فِي الْجَنَّةِ حَيْثُ شَاءَ وَ يَجْعَلُ اللَّهُ لَهُ نَصِيباً فِي عِبَادَةِ الْعَابِدِينَ وَ الْمُجَاهِدِينَ وَ الشَّاكِرِينَ وَ الذَّاكِرِينَ.[١١٥]
مشابه این روایت در مستدرک وسائل نیز آمده است.[١١٦] روایت دیگری نیز وجود دارد که از واردشدن روح مؤمن به «حوصله» پرنده یاد کرده است و به طور
[١٠٨]. کنزالعمال، ج١٥، ص٦٧٦.
[١٠٩]. المعجم الکبیر، ص ١٠٥.
[١١٠]. المسند (ابن حنبل)، ج١، ص٢٦٦.
[١١١]. کنزالعمال، ج٤، ص٥٩٥.
[١١٢]. الفتح السماوي، ج١، ص ٤١٩.
[١١٣]. المسند (ابن حنبل)، ج١، ص ٢٦٦.
[١١٤]. الثقات (ابن حبان)، ج١، ص ٢٣٣.
[١١٥]. بحارالأنوار، ج٩٤، ص٥١.
[١١٦]. ر.ک: مستدرك الوسائل ومستنبط المسائل، ج٧، ص ٥١٨.