این تعریف اشکال دارد و نمی توان به آن استناد نمود؛ چراکه سلیقه ها، دانش و توانایی افراد در تشخیص آن دخیل است و نمی توان با مبنای ثابت، آن را احراز نمود. به نظر می رسد با توجه به نمونه های عینیِ علو مضمون در احادیث، بتوان معنا و مفهوم دیگری از علو مضمون برداشت کرد؛ به این صورت که منظور از احادیث دارای علو مضمون احادیثی است كه بار معرفتی بالایی دارد به طوری كه برای همگان قابل فهم و درك نیست و فهم این گونه احادیث نیاز به طی مراحل فهم حدیث و دیگر دانش های مرتبط عقلی و نقلی دارد.

نسبی بودن علو مضمون

گستره معلومات اندیشمندان با یکدیگر تفاوت دارد و در نتیجه نگاه ایشان نسبت به ویژگی علوّ مضمون و تاثیر آن در معارف الهی مختلف است؛ ازاین رو، كاملا عقلائی است یك محدث باتوجه به نوع نگرش خود به احادیث و قوت علمی اش، حدیثی را از سنخ علو مضمون بداند و محدث دیگر، همان حدیث را از آن سنخ نداند؛ اختلاف نظر برخی محدثان درباره انتساب کتاب «مصباح الشریعة» به امام صادق(ع) از این دست است؛ چراکه برخی با این باور به که مضامین این کتاب با معارف معصومان(عهم) ناسازگار است معتقد به معتبر نبودن آن شده اند[١٤٩] و در مقابل، برخی دیگر، محتوا و مضمون صحیح کتاب را دال بر صدور آن از معصوم شمرده اند؛[١٥٠] ازسوی دیگر، ممکن است گاهی یک حدیث با مضامین عالی در دوره ای برای مردم به راحتی قابل فهم نباشد؛ اما در زمانی دیگر و با پیشرفت دانش، یك امر عادی و قابل فهم تلقی شود؛ هنگامی که امیرالمومنین(ع) خبر از امکان تولید برق از آب می دهد،[١٥١] برای مخاطبان زمان ایشان مسئله ای شگفت انگیز بوده و به راحتی قابل درك نبوده است درحالی که برای مخاطبان امروز امری طبیعی جلوه می کند.

٢. كاركرد علوّ مضمون

احادیث دارای علو مضمون جایگاهی برجسته دارند؛. چرا که از سویی، بیان گر

[١٤٩]. بحارالانوار، ج١ ص٣٢.

[١٥٠]. ر.ک: روضة المتقین، ج١٣ ص٢٠١.

[١٥١]. بنابر روایتی، امیرالمومنین(ع) كنار نهر فرات نشسته بود و با چوبی که در دستش بود به آب مى‌زد و می فرمود: «لَو شِئتُ لَجَعَلتُ لَكُم مِنَ الماءِ نورا و نارا» اگر مى‌خواستم، براى شما از آب، نور و آتش ایجاد می کردم؛ (تصنیف نهج البلاغه، ص٧٨٢).