جاعل در این روایت، صرف نظر از غلو در مقام معنوی زید، اصحاب او یعنی زیدیان را بدون حساب و کتاب اهل بهشت شمرده که با قرآن، سنت و مسلمات مذهبی دیگر موافق نیست؛ در این‌گونه روایات حتی با توجه به گویندۀ روایت و آشنایی با گرایش عقیدتی او می‌توان به قصد و غرض وی از جعل روایت پی برد؛[١٣٩] به‌عنوان نمونه در روایت:

قَالَ أَبُوالْجَارُودِ كُنْتُ جَالِساً عِنْدَ أَبِي‌جَعْفَرٍ إِذْ أَقْبَلَ زَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ(ع) فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِ أَبُو جعْفَرٍ وَ هُوَ مُقْبِلٌ قَالَ هَذَا سَيِّدٌ مِنْ سَادَاتِ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ الطَّالِبُ بِأَوْتَارِهِمْ‌ لَقَدْ أَنْجَبَتْ أُمٌّ وَلَدَتْكَ يَا زَيد.[١٤٠]

ابوجارود که یکی از رؤسای فرقۀ زیدیه است؛ با جعل حدیث و غلو در نقل فضیلت زید بن علی همچون دیگر بزرگان زیدیه به دنبال جلب توجه شیعیان دوازده امامی و تشویق آنان به گرویدن به فرقۀ آنان بوده است.[١٤١]

بنابر آنچه گذشت، روایت «طائر »با اشکال های اساسی روبه‌رو است؛ برهمین اساس دیدگاه ویم ریون دربارۀ منزلگاه شهید قابل پذیرش نخواهد بود.

نتیجه‌گیری

در قرآن و روایات به این مسئله تأکید شده که شهیدان پس از شهادت وارد «جنّات» شده و از نعمت های آن بهره‌مند می‌گردند؛ باتوجه به روایاتی که در آنها از بهشت برزخی با همان عنوان «جنات» یاد شده و با توجه به برخی روایات مرتبط دیگر و تفصیلات مفسران، چنین بر می‌آید که «جنات»ی که شهیدان پس از شهادت در آن حضور دارند، همان بهشت‌های برزخی است؛اما شهیدان از امتیازات ویژۀ‌ دیگری بهره‌مند هستند که مؤمنان دیگر از آن‌ها محروم‌اند؛ آیاتی که اشاره بر محشور شدن شهیدان دارد، نیز مؤید حضور آنان در بهشت برزخی است؛ بنابراین، دیدگاه حضور بلافاصله شهید پس از شهادت و قبل از وقوع قیامت در داخل بهشت جاویدان مردود می‌شود؛ همچنین روایاتی که بر حضور شهید در نزدیکی بهشت دلالت دارد، چنانچه مفهوم آن نزدیکی بهشت، از باب تمثیل است و منظور همان بهشت برزخی باشد، مورد قبول است؛ همچنین در روایت

[١٣٩]. برای مطالعۀ انگیزه‌های جعل حدیث ر.ک: وضع و نقد حدیث.

[١٤٠]. روضةالواعظين وبصيرة المتعظين، ج٢، ص ٢٧٠.

[١٤١]. ر.ک: تفسیر و مفسران، ج١، ص٨٦.