حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٥٢ - نقد روایت «طائر» در مدخل «شهید» دایرةالمعارف قرآن لیدن
دستهای روایات از طریق معصومان(عهم) وارد شده که با روایت «طائر» و انتقال روح به هر شیء یا موجود دیگری در تنافی بوده و جسمی مشابه جسم دنیوی از جنسی دیگر، اما در همان چهره و ظاهر را معرفی میکند. در بخشی از روایات عرضه، در موضوع نفی انتقال روح به «پرنده»، معصوم(عهم) آن جسم را معرفی میفرماید:
تِلْكَ الرُّوحَ فِي قَالَبٍ كَقَالَبِهِ فِي الدُّنْيَا فَيَأْكُلُونَ وَ يَشْرَبُونَ فَإِذَا قَدِمَ عَلَيْهِمُ الْقَادِمُ عَرَفُوهُ بِتِلْكَ الصُّورَةِ الَّتِي كَانَتْ فِي الدُّنْيَا.
یا فرموده: «لَكِنْ فِي أَبْدَانٍ كَأَبْدَانِهِمْ».
این جسم، همان جسمی است که برخی فلاسفه آن را جسم مثالی نامیدهاند؛ زیرا جسم برزخی شبیه جسم خاکی دنیوی است؛ توضیح آنکه:
روح انسان پس از مرگ و انقطاع از بدن مادی، خود را با بدن برزخی و قالب مثالی مییابد و میبیند. در واقع آدمی با رفتن از حیات دنیوی به حیات برزخی، بدن مادی خود را رها کرده و با بدن مثالی خود متحد میگردد؛ بدنی که با نظام برزخی متناسب بوده و اتحادش با روح از اتحاد آن با بدن مادی در زندگی دنیوی قویتر است. قالب مثالی موجود در خواب میتواند ما را به بدن برزخی تا حدودی هدایت کند؛ هنگام خواب که تعلق روح به بدن مادی تا اندازهای کم میشود و از حدود مادی تا اندازهای آزاد میگردد، روح خود را با یک نوع تمثیل مثالی یافته و با بدنی شبیه بدن مادی و دنیوی میبیند. این شاهد روشنی است که روح انسان در صورت عدم تعلق به بدن مادی یا تعلق کمتر، قدرت تمثل به بدن مثالی مییابد. انسان، هنگام خواب و خوابدیدن، خودش را با همان بدن میبیند با همان شکل و تصویر و این حکایتگر وجود بدن مثالی و قالب برزخی است که با انتقال روح از این عالم مادی به نظام برزخی بهوجود نیامده بلکه قبلاً هم در آن نظام وجود داشته، اما ما از آن محجوب بودهایم. اگر این حجاب را_ که تعلق و توجه به نظام مادی و مادیات است_ کنار زنیم، هماکنون نیز خود را در آن قالب مثال متمثل میبینیم؛ چنانکه در خواب تا حدودی که تعلق روح به بدن مادی کم میشود، در حالی که بدن مادی ما در رختخواب افتاده و در حال آرامش