نمونه سوم: محقق شوشتری در شرح‌حال «الحسین بن ماذویة الصفار» بر این گمان است که نام پدر راوی تصحیف شده «شاذویة» است؛ زیرا در منابعی همچون رجال نجاشی[٢٥٨] و ابن غضائری[٢٥٩] نام «حسین بن شاذویة الصفار» ثبت شده است؛[٢٦٠] همچنین رجالیان متأخر، مانند علامه حلی[٢٦١] و ابن داود[٢٦٢]، با اعتماد بر کلام گذشتگان «بن ماذویه» را ثبت کرده‌اند؛ تنها در کتاب فهرست شیخ طوسی[٢٦٣] این نام به‌صورت «ابن ماذویه» ثبت شده است.

با توجه به نمونه‌های مطرح‌شده، یکی از ملاک‌های رایج[٢٦٤] نزد محقق شوشتری برای کشف تصحیف در نام راویان، مراجعه به منابع رجالی و روایی بوده است.

نمونه چهارم: محقق شوشتری پس از نقل کلام شیخ در الفهرست[٢٦٥] بر این گمان است که «حسین بن مخارق» تصحیف شده و ضبط صحیح آن «حصین بن مخارق» است؛ زیرا در رجال نجاشی و در سند روایات «حصین»[٢٦٦] درج شده است؛ البته احتمال خطای کاتب عجم در مواردی که بین صاد و سین تفاوت نگذاشته، وجود دارد؛ افزون‌بر علامه حلی و ابن‌داود،[٢٦٧] ذهبی در «میزان الاعتدال»[٢٦٨] نیز نام راوی را با صاد آورده است؛ بررسی منابع رجالی و حدیثی نشان از درستی ادعای مرحوم شوشتری دارد؛ زیرا شیخ طوسی در میان اصحاب امام صادق(ع)، علامه حلی در خلاصة الاقوال و ایضاح الاشتباه و ابن‌داود به نقل از ابن‌غضائری و نیز در

[٢٥٨]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ٦٥، ش ١٥٣.

[٢٥٩]. ر.ک: رجال ابن الغضائری، ص ٥٣، ش ٣٨.

[٢٦٠]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٥١٧، ش ٢٢٣٧.

[٢٦١]. ر.ک: خلاصة الاقوال، ص ٥٢، ش ٢١.

[٢٦٢]. ر.ک: رجال ابن داود، ص ١٢٤، ش ٤٧٤.

[٢٦٣]. ر.ک: ص ١٤٥، ش ٢١٧.

[٢٦٤]. برای مشاهده نمونه‌های بیشتر ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ١٧٤، ش ٨٨، ج ٢، ص ٣٣٣، ش ١١٢٥، ج ٢، ص ٣٥٤، ش ١١٦١، ج ٣، ص ٥٠٠، ش ٢٢١٤، ج ٤، ص ٣٢٠، ش ٢٨٠٣، ص ١٧٠، ش ٩٤٥، ص ١٤٩، ش ٩٢٩، ص ٢١، ش ٢٣، ص ٢٢٨، ج ٥، ص ٧٦، ش ٢٥٠١، ص ٥٢٩، ش ٣٧٠٨، ج ٥، ص ٣٧٤، ش ٣٥٠٦، ج ٥، ص ٤١٦، ش ٣٥٥٩.

[٢٦٥]. ر.ک: الفهرست، ص ١١٢، ش ٢٢٨.

[٢٦٦]. ر.ک: الکافی، ج ٨، ص ١٨٤، ح ٢١١.

[٢٦٧]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٥٣٠، ش ٢٢٥٨.

[٢٦٨]. ر.ک: میزان الاعتدال، ج ٢، ص ٧٧، ش ٢٠٩٧ و ج ٦ ص ١٨٥، ش ١٠٠٧٥.