٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٢ - شیوهشناسی محقق شوشتری در شناسایی و حل تصحیفات راهیافته در نام راویان (با تأکید بر کتاب قاموس الرجال)

«الحسن» در میان پیشینیان «أبو محمد» است؛[٢٨٦] در کنار توجه به کنیه راوی، ثبت نشدن نام «الحسن بن علی بن سفیان» در منابع روایی و رجالی، احتمال تصحیف در نام او را تقویت می‌کند.

نمونه دوم: علامه شوشتری، درباره «الحسن بن عیسی ابوعلی» معروف به «ابن أبی عقیل» می‌گوید: شیخ طوسی کنیه او را «ابوعلی»[٢٨٧] و نجاشی «أبومحمد»[٢٨٨] ثبت کرده‌اند؛ احتمال صحت کنیه «أبو محمد» بیشتر است؛ زیرا کنیه‌گذاری «ابومحمد» بر افرادی که نامشان «حسن» بوده در میان قدما رایج است؛[٢٨٩] محقق شوشتری نیز در قاموس الرجال یادآور می‌شود که بیشتر افرادی که نامشان حسن بوده، کنیه ابومحمد داشته‌اند؛[٢٩٠] البته احتمال تعدد کنیه به اعتبار فرزندانش ناممکن نیست چه اینکه برخی راویان به جهت تعدد فرزندان دارای چند کنیه متفاوت بوده‌اند.

نمونه سوم: مرحوم شوشتری کنیه «حفص بن سلیمان» را «ابوعمر» می‌داند و معتقدند کنیه «ابوعمرو» که در رجال شیخ آمده، مصحّف «ابوعمر» است؛ خطیب بغدادی نیز کنیه «حفص» را «ابوعمر» معرفی کرده است؛[٢٩١] بیشتر کسانی که نامشان «حفص» است، کنیه «ابوعمر» دارد؛ این نکته قابل‌توجه‌است که در منابع رجال، تاریخ[٢٩٢] و برخی اسانید روایات[٢٩٣]، این راوی با کنیه «ابو‌عمر» ذکرشده است.

بنابراین متناسب‌نبودن نام و کنیه راوی یکی از راه‌هایی است که محقق شوشتری با استفاده از آن، به کشف تصحیفات در سند روایات پرداخته است.


[٢٨٦]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٣١٣، ش ١٩٧١ و ج ١١ ص ١٩٧-١٩٨.

[٢٨٧]. ر.ک: رجال الطوسی، ص ٤٢٥، ش ٦١١٨.

[٢٨٨]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ٤٨، ش ١٠٠.

[٢٨٩]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٣٤٠، ش ٢٠٠٠.

[٢٩٠]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١١، ص ١٩٧.

[٢٩١]. ر.ک: تاریخ بغداد، ج ٨، ص ١٨٦.

[٢٩٢]. ر.ک: تاریخ بغداد، ج ٨، ص ١٨٢، ش ٤٣١٢، التاریخ الکبیر، ج ٢، ص ٣٦٣، ش ٢٧٦٧، التاریخ الصغیر، ج ٢، ص ٢٣٣، الضعفاء الصغیر، ص ٣٥، ش ٧٣، الضعفاء العقیلی، ج ١، ص ٢٧٠، ش ٣٣٥، الکامل (عبدالله بن عدی)، ج ٢، ص ٣٨٠، ش ١٣٦، میزان الاعتدال، ج ١، ص ٥٥٨، ش ٢١٢١، تهذیب الکمال، ج ٧، ص ١١، ش ١٣٩٠، الاعلام، ج ٢، ص ٢٦٤، معجم الادباء، ج ١٠، ص ٢١٥، ش ٢٣٠ و...

[٢٩٣]. ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ج ١،ص ١٤٩، السنن الکبری، ج ٥، ص ٢٤٦.