مغایرت دارد؛ زیرا امامت امام سجاد(ع) در سال ٦١ ق آغاز شده که با تاریخی که شیخ طوسی ذکرکرده هم‌خوانی ندارد؛ ازاین‌رو، در نام این راوی تصحیف شده و درواقع منظور «حکیم بن جبیر بن مطعم» است.[٢٧٩]

با بررسی این نمونه‌ها روشن شد که یکی از روش‌های پرکاربرد[٢٨٠] در قاموس الرجال برای شناسایی تصحیف سندی، شناخت طبقه راویان است.

٣. مطابقت اسم و کنیه

جستجو در منابع رجالی نشان می‌دهد، اسامی برخی راویان در دو باب متفاوت تکرار شده‌اند؛[٢٨١] برخی رجالیان در تعیین وحدت یا تعدد گزارش‌ها؛ دچار اشتباه شده و در نتیجه یا از ذکر نام راوی خودداری‌کرده و یا این‌که در دو باب مختلف مطرح نموده‌اند؛ محققان رجال، به‌ویژه معاصران، با یادآوری وقوع تصحیف در این موارد، برای شناسایی و برون‌رفت از این مشکل راه‌کارهایی پیشنهاد کرده‌اند؛ مرحوم شوشتری در مقدمه «قاموس الرجال» یکی از راه‌های شناسایی تصحیف در نام راویان را مطابقت اسم و کنیه راوی می‌داند؛[٢٨٢] درگذشته به‌طورمعمول بین نام افراد و کنیه ایشان تطابق وجود داشت؛ برای نمونه، بیشتر کسانی که نامشان «حسن» بود با عنوان «ابومحمد» کنیه‌گذاری می‌شدند یا کسانی که نامشان «حسین» بود کنیه «ابوعبدالله» داشتند؛[٢٨٣] در ادامه به برخی نمونه‌های کشف تصحیف با استفاده از این ‌روش اشاره خواهد شد.

نمونه نخست: محقق شوشتری در شرح‌حال «الحسن بن علی بن سفیان بن خالد البزوفری»[٢٨٤] معتقد است نام او «الحسین» است؛ ثبت کنیه «ابوعبدالله» در رجال شیخ طوسی[٢٨٥]، نشانۀ صحت ادعای مرحوم شوشتری است؛ چراکه کنیه متناسب با

[٢٧٩]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٢، ص ٥٧٠، ش ١٣٧٤.

[٢٨٠]. برای مشاهده نمونه‌های بیشتر ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٣٣٣، ش ١٩٩٢،ج ٥، ص ٤٤٣، ش٣٥٩، ج ٦ ص ١٤ ش ٣٨٩٥، ج ٦، ص ٩٩، ش ٤٠٠٣.

[٢٨١]؛ مانند «الحسن بن صدقة» و «الحسین بن صدقة»؛ ر.ک: خلاصة الاقوال، ص ٤٥، ش ٥١، ص ٤٩، ش ٢.

[٢٨٢]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ١٥-١٦.

[٢٨٣]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ٦٥ و ج ٣، ص ٣١٤، ش ١٩٧٢.

[٢٨٤]. ر.ک: خلاصة الاقوال‌، ص ٤٠.

[٢٨٥]. ر.ک: رجال الطوسی، ص ٤٢٣، ش ٦٠٩٢.