٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤١ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار

الروايات التي لا تدع كثرتها مجالاً للترديد فيها، بل من تعمق في الروايات يمكنه استخراج مشترکات اخرى غير ما في العنوان من كل طائفة من روایات موجبة للاطمئنان بصدور بعضها من الامام اجمالاً فلاحظ ولا تغفل و كن من تتبع المؤلّف (رح) شاكراً. [٤٠٤]

٦. در ابواب محن و فتن، شامل مجلدات ٢٨ تا ٣٤ بحار الانوار که در جلد دوم مشرعة مورد بررسی قرار گرفته است، نویسنده مشرعة مطالب زیادی را به استناد کثرت روایات و وجود قرینه‌های در منابع سنی مورد قبول و معتبر دانسته که پرداختن به آن از حوصله این نوشتار خارج است؛ با مطالعه دقیق این بخش مطالب فراوانی قابل تحصیل است و روش استفاده از اخبار بحار الانوار در این ابواب به خوبی معرفی‌شده است؛ به‌عنوان نمونه در باب شهادت عمار، نویسنده مشرعة مطالب متنوعی را از روایات باب استفاده کرد و درعین‌حال این باب را فاقد روایت معتبر دانسته است؛[٤٠٥]همچنین در نمونۀ دیگر، در باب جریان خوارج و جنگ نهروان، نویسنده مشرعة بدون تفکیک روایت معتبر و نامعتبر در آن، مطالبی را از مجموع روایات قابل استفاده می‌داند.[٤٠٦]

٧. در پایان جلد ٣٤ در باب نوادر نویسنده مشرعة دوباره تأکید می‌کند: برای استفاده از این اخبار و تصحیح روایت یا مطلبی در این ابواب و امثال آن، با استفاده از قرینه‌های اطمینان آور باید به بررسی پرداخت و نبایستی در پی سند معتبر بود؛ چون تعداد این قرینه‌ها در این ابواب کم است؛ یعنی کم‌بودن روایات با سند معتبر، مانعی برای کسب مطالب معتبر از این روایات نیست؛ ولی باید قرینه‌های صحت و


[٤٠٤] . همان، ج٢، ص ٧(این باب در المعتبر حذف شده و اساسا به رأی نویسنده مشرعة اشاره ای نشده است؛ المعتبر، ج١، ص٧٢).

[٤٠٥] . همان، ج٢، ص٦٠.

[٤٠٦] . همان ج٢، ص٧١ (جالب است که در المعتبر از کل جلد ٣٢ بحارالانوار فقط یک روایت نقل شده است و بقیه حذف شده‌اند و از کل جلد ٣٣ بحارالانوار فقط نه روایت و از جلد ٣٤ فقط چهار روایت نقل شده است؛ متأسفانه المعتبر این شیوه از نقل را به آیت‌الله محمدآصف محسنی نسبت می دهند که ایشان در بحارالانوار روایات بسیار اندکی را معتبر می‌داند؛ درحالی که صاحب مشرعة مطالب فراوانی از اخبار را در این دو جلد معتبر می‌داند؛ ولی در المعتبر به این رویه اشاره نشده است.