حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٤ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار
اجمالی بهصحت برخی روایات فراوان در این باب تصریح میکند و معتبرنبودن سند را مانع حصول این علم نمیداند؛[٤١٨] این روش در ابواب سایر معصومان(عهم) نیز استفاده شده است.[٤١٩]
١٤. یکی دیگر از نمونههای جالب، کارکرد قدر مشترک روایات در اثبات ولادت امام عصر(عج) است که در ابواب تاریخ ایشان مورد تصریح قرار گرفته و سپس به قرینه اعتراف مخالفان تقویت شده است.[٤٢٠]
١٥. در باب رجعت، تعداد روایات بحارالانوار بسیار فراوان است؛ در نتیجه آیتالله محسنی بازهم بر قطعیت مشترکات و اصل آن تأکید دارند؛[٤٢١] نویسنده مشرعة در ادامه، روایات این باب را در چهارده گروه دستهبندی کرده، مدلول هر گروه را مطرح میکند؛ در این باب ایشان روش مورد نظر را بهصورت عملیتری اعمال کرده و مضامین مورد اتفاق را شناسایی کردهاند؛[٤٢٢] سپس نویسنده در پی بررسی مصادر باب در مورد قطعیت برخی جهات گرفتهشده از این دستهبندی روایات مینویسد:
نعلم اجمالاً بصدور جملة منها من أئمة أهل البيت فنقول برجوع جمع من الناس الاموات والمقتولين في زمان القائم(ع) و قد ادعى عليه الاجماع أيضاً، ومن قال برجوع امیر المؤمنين(ع) بل وبرجوع الحسين(ع) لا نراه
[٤١٨] . همان،ج٢، ص١٦٨ و ١٦٩ (در این دو باب نظرات صاحب مشرعة در المعتبر مورد اشاره قرار نگرفته است؛ المعتبر، ج٢، ص٦٢ و ٦٣).
[٤١٩] . ر.ک: همان، ج٢، ص ١٨٤ (در المعتبر به نظر نویسنده مشرعة اشارهای نشده است؛ المعتبر، ج٢، ص٨٨ و ٩١)؛ همچنین ر.ک: همان، ج٢، ص١٩٠ ابواب تاریخ امام رضا(ع) و ص ٢٠٠ و ٢٠٢ و ٢٠٤ ابواب معجزات امام جواد و امام هادی و امام عسکری(عهم) (در المعتبر به این استفاده صاحب مشرعة از روایات اشارهای نشده و به نقل روایات معتبرالسند اکتفا شده است؛ روشن است این روش دیدگاه مورد نظر صاحب مشرعة از بحارالانوار را آشکار نمیکند و مورد رضایت ایشان نیست).
[٤٢٠] . همان، ج٢، ص ٢٠٨ (در المعتبر صرفا یک روایت نقل شده است و به نظر نویسنده در باب مشترکات سایر اخبار و وجود قرینههای مختلف از منابع مخالفان و قطعی بودن ولادت در مدلول این روایات اشاره نشده است؛ المعتبر، ج٢، ص١٨١).
[٤٢١] . همان، ج٢، ص٢٣٦.
[٤٢٢] . همان، ج٢،٢٣٦-٢٣٨.