نمونه دوم: در نام «أخرمة ابو عبد الله بن اخرم» در گزارش مامقانی از کلام شیخ طوسی، تحریف رخ‌داده؛[٣٠٤] زیرا شیخ او را «أخرم ابو عبد الله بن أخرم» عنوان کرده است؛[٣٠٥]رجالیان در گزارش از نسخه رجال شیخ طوسی تفاهم ندارند؛ مجمع الرجال و نقد الرجال[٣٠٦] «أحزمة ابو عبد الله بن أحزم» ثبت کرده‌اند؛ اما جامع الرواة و منهج المقال با نام «أحزمة ابو عبد الرحمن بن أحزم»[٣٠٧] یاد کرده‌اند و در برخی نسخه‌ها «أخزم» گزارش شده است؛ همچنین در برخی منابع عامه با نام «الأخرم» با الف و لام ثبت شده است.[٣٠٨]

نمونه سوم: محقق شوشتری در نقد کلام مامقانی که نام «الحرب بن الحسن» را با الف و لام ثبت کرده،[٣٠٩] می‌گوید: بی‌تردید عنوان صحیح «حرب» بدون الف و لام است؛ زیرا نام حرب عَلَم است و الف و لام نمی‌پذیرد؛[٣١٠] ازاین‌رو، نجاشی او را نکره و بدون الف و لام ثبت کرده است.[٣١١]

محقق شوشتری در موارد دیگری[٣١٢] نیز از بررسی قواعد ادبی در شناسایی عنوان‌های تصحیف شده، استفاده کرده است.

دوم: چرایی تصحیف در نام راویان

مرحوم شوشتری مانند محقق اردبیلی در «جامع الرواة» و آیت‌الله خویی در «معجم رجال الحدیث» ضمن شناسایی تصحیفات موجود در منابع رجالی و نام راویان، به

[٣٠٢]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٦٠٣، ش ٢٣٤٧.

[٣٠٣]. ر.ک: الاستیعاب، ج ١، ص ١١٩، ش ٤٩٣، الاصابة، ج ١، ص ٣٤٨، ش ١٨٠٠، اسد الغابة، ج ٢، ص ٤٠- ٤٢، رجال الطوسی، ص ٣٨، ش ٢٢٠ و....

[٣٠٤]. ر.ک: تنقیح المقال، ج ٨، ص ٣٠٢، ش ١٧٥٧.

[٣٠٥]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ٦٩٣، ش ٦٣٥.

[٣٠٦]. ر.ک: مجمع الرجال، ج ١، ص ٨٣، نقد الرجال، ج ١، ٩٩، ش ١٧٤.

[٣٠٧]. ر.ک: جامع الرواة، ج ١، ص ٣٩، منهج المقال، ج ١، ص ٤٠١، ش ١٩١.

[٣٠٨]. ر.ک: الاستیعاب، ج ١، ص ٤٨، ش ١١٧.

[٣٠٩]. ر.ک: تنقیح المقال، ج ١٧، ص ١٠٧-١٠٨، ش ٤٣٧٠.

[٣١٠]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٢٤، ش ١٦٥٩.

[٣١١]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ١٤٨، ش ٣٨٩.

[٣١٢]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٤، ص ١٠١، ش ٢٥٣٩.