قرارگرفتن هجده راوی دیگر بین این دو عنوان باعث شده که نجاشى بین عنوان مصغّر و مکبّر خلط کند؛ شاهد این ادعا عملکرد علامه حلى است که با در اختیار داشتن نسخه صحیح رجال نجاشى، مطالب هر دو عنوان را ذیل نام «الحسن بن محمد بن الفضل» آورده است؛ این احتمال خطا و اضطراب با دوبار توثیق «حسین بن محمد» در شرح‌حال او تقویت می‌شود؛ افزون‌برآن، بر فرض تعدد، درج کنیه «ابومحمد» برای «حسین بن محمد» خطای دیگر است؛ چراکه این کنیه با نام حسن سازگار است؛[٣٣٠] ازسوی‌دیگر، شیخ صدوق در کتاب‌های عیون و التوحید تصریح کرده که کتاب مجالس الرضا(ع) نگاشتۀ «حسن بن محمد بن فضل» است نه «حسین بن محمد».[٣٣١]

احتمال نخست: بین نام حسن و حسین تصحیف رخ داده است؛ زیرا تشابه حروف و رسم‌الخطِ این دو سبب تصحیف شده و موارد متعددی از این‌گونه خطا در سند روایات وجود دارد؛ همچنین اشتباه مؤلف نیز می‌تواند علت عمدۀ این تصحیف باشد؛ به‌همین‌سبب علامه حلی شرح‌حال هر دو نفر را از رجال نجاشی ذیل عنوان یکی از آن‌ها گزارش می‌کند؛ ابن‌داود نیز تنها به ذکر نام «الحسن» بسنده کرده است.

احتمال دوم: «حسن بن محمد» و «حسین بن محمد»، دو راوی متفاوت هستند؛ توجه به‌دقت نجاشی نسبت به سایر منابع رجالی؛ همچنین نسخه‌های موجود از رجال نجاشی که با چهارده نسخه مقابله شده؛ احتمال تصحیف را ضعیف می‌کند؛ همچنین تفاوت در شرح‌حال هریک از آن‌ها می‌تواند نشان از تعدد آنان باشد؛ پس عملکرد علامه و ابن‌داود در تجمیع این دو عنوان نمی‌تواند، دلیل بر اتحاد آن‌ها باشد؛ زیرا در موارد دیگرى نیز باتوجه‌به تعدد عنوان، در رجال نجاشى، متعرض آنان نشده‌اند؛ افرادی همچون «حسین بن بسطام»، «حسین بن سیف بن عمیرة» و «مسعدة بن الیسع».مرحوم شوشتری در موارد دیگر[٣٣٢] نیز به تأثیر خطای نویسنده در ایجاد تصحیف اشاره کرده است.

٣. آمیختگی حاشیه در متن

در گذشته برخی نویسندگان یا دیگران برای توضیح یا بیان برداشت خود از سند یا متن

[٣٣٠]. همان‌گونه که مرحوم شوشتری در مقدمه کتاب قاموس الرجال یادآور شده، قدما نام‌هاى حسن (مکبّر) را با کنيه ابومحمد کنيه‌گذارى مى‌کردند و اين نشان از صحت نام «الحسن (مکبر) بن محمد بن الفضل» است.

[٣٣١]. ر. ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٥٢٦- ٥٢٧، ش ٢٢٥١.

[٣٣٢]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ٣٢٤، ش ١١٠٨، ص ٤٧٣، ش ٢١٨٣، ج ٣، ص ١٨٤، ش ١٨٣٤، ج ٣، ص ٤٥١، ش ٢١٧٥.