حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٠ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار
٣. این روش از اعتبارسنجی در سایر ابواب معجزات کتاب مشرعة استمرار دارد و از طریق استناد به تواتر اجمالی محتوای موجود در روایات غیر معتبر، اصل اعجاز به اثبات میرسد؛ نویسنده تصریح میکند ضعف سند به این امر خللی وارد نمیکند:
أورد المؤلّف العلامة المتتبع خمسين معجزة لا يحتمل كذب جميعها فاذا صحت بعضها ثبت المطلوب. وان شئت فقل أنا نثبت المطلوب من طريق التواتر الاجمالي فهو فلا يضر ضعف اسناد کل رواية رواية وهذا واضح، ثم المذكور برقم ٤٧ معتبرة سنداً. [٤٠٢]
٤. از موارد جالب دیگر تحلیل اخبار متعلق به خبرهای غیبی پیامبر(صل) است که اهمیت آن را در حد باب اول معجزات، یعنی اعجاز قرآن دانستهاند که در اثبات اصل اسلام و نبوت نقش دارد؛ ایشان در این قسمت تکیه بر تواتر اجمالی و تواتر معنوی محتوای روایات را در اثبات نبوت مهم و ضروری تلقی کرده و از اینکه علامه مجلسی زحمت جمع آوری این حجم از میراث روایی را از منابع متفرق کشیده و کار را برای نسل های بعدی ساده کرده، از وی تجلیل نموده اند.[٤٠٣]
٥. در باب ثواب محبت و نصرت و ولایت اهل بیت (عهم) پس از اشاره به کثرت روایات نقل شده در بحارالانوار، از این تتبع فوقالعاده مجلسی در این کتاب، تقدیر شده و سپس اطمینان آوری این روایات نسبت به عناوین باب مورد تأکید قرار گرفته است؛ ایشان تأکید دارد: اساسا مجالی برای تردید در عنوان باب نیست؛ در همین باب نویسنده تأکید می کند که با دستهبندی موضوعی روایات باب میتوان مطالب مورد اعتمادی را از مضامین مشترک روایات استخراج کرد:
أورد المؤلّف المتتبع(رح) ١٥٥ رواية دالة على المطلوب، فالعنوان ثابت بتلك
[٤٠٢] . همان، ج١، ص ٣٢٧) این ابواب در المعتبر حذف شده است و به نظر نویسنده در مورد اعتبار فی الجمله محتوا اشاره نشده است؛ المعتبر، ج١، ص٢٨٤(.
[٤٠٣] . همان، ج١، ص ٣٢٨ (المعتبر برخلاف نظر نویسنده، مانند باب اول معجزات به نقل یک روایت بسنده کرده و حتی نظر صاحب مشرعة را ذکر نکرده است؛ المعتبر، ج١، ص٢٨٤).