حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٢ - نقد روایت «طائر» در مدخل «شهید» دایرةالمعارف قرآن لیدن
میگویند: خدایا قیامت را برای ما بهپا دار و هر آنچه به ما وعده دادهای را انجام رسان و آخرمان را به اولمان ملحق کن.
در این روایت، مؤمنان در «جنّة» از نعمت های بهشتی بهره مند میشوند؛ اما از خداوند وقوع قیامت را میخواهند تا به آنچه به آنان وعده داده شده، برسند؛ زیرا قیامت برای مؤمنان بهمنزلۀ ورود به بهشت جاودان و نعمت های خاص و برتر است؛ بنابراین، منظور از «جنة» در این روایت- که از طرق مختلف نقل شده- «بهشت برزخی» است؛ همچنین در سورۀ یٰس، شرح حال فرد مؤمنی آمده است که قرآن از سرنوشت او خبر میدهد:
<قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ= بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِين>.[١٠١]
علامه طباطبایی(ره) دراینباره مینویسد:
خطاب در این آیه به رجل نامبرده است_ بهطوری که از سیاق برمیآید- اشاره میکند به اینکه مردم قریه آن مرد را کشتند و خدای تعالی از ساحت عزتش به وی خطاب کرد که داخل بهشت شو. و مؤید این احتمال جمله بعد است که میفرماید: <و ما انزلنا علی قومة من بعد>، چون در آیۀ مورد بحث، جمله <قیل ادخل الجنة> بهجای خبر از کشتهشدن مرد نشسته تا اشاره باشد به اینکه بین کشته شدن آن مرد بهدست مردم قریه و ما بين امر به داخل شدنش در بهشت، فاصله چندانى نبوده، آنقدر اين دو بههم متصل بودند كه گويى كشته شدنش همان و رسيدن دستور به داخل بهشت شدنش همان و بنابراين مراد از «جنة» بهشت برزخ است نه بهشت آخرت.[١٠٢]
بنابراین، از «بهشت برزخی» بهعنوان «جنّة» یاد میشود و روایاتی که جایگاه شهید را «فی الجنّة» معرفی میکنند در حقیقت مقصودشان بهشت برزخی است؛ چنانکه در آیه ذیل از «نار» بهعنوان «جهنم برزخی» یاد شده است:
<مِمَّاخَطيئاتِهِمْ أُغْرِقُو افَأُدْخِلُوا ناراً فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُون ِاللَّهِ ِأَنْصارا>[١٠٣]
در این آیه، عذاب قوم نوح، بلافاصله پس از غرقشدن، «نار» معرفی شده که
[١٠١]. یس، آیات٢٦-٢٧.
[١٠٢]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج١٧، ص١١٧.
[١٠٣]. نوح، آیۀ٢٥.