حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٤ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار

١. آیا کتاب المعتبر من بحارالانوار با اطلاع و اجازه ایشان منتشر شده است و با هدف ایشان در تدوین کتاب مشرعة مطابق بوده است؟

٢. آیا کتاب المعتبر من بحارالانوار تمام آنچه از بحارالانوار را معتبر دانسته‌اید، «وفقا لنظریات آیة الله محسنی» منعكس ساخته است؟

آیت‌الله محمد آصف محسنی در پاسخ به این دو پرسش هفت نکته بیان کردند (متن زیر خلاصۀ پاسخ ایشان است):

١. از طبع سه کتاب آقای حیدر حب الله هیچ اطلاعی نداشته و آن کتاب را ندیده‌اند؛ حتی آقای حیدر حب الله مشورتی نیز از ایشان نگرفته است.

٢. نقل یک متن به سه‌ سند نامعتبر موجب اطمینان به‌صدور آن متن از امام(ع) می‌شود؛ بعید است راویان در هر سه‌ سند، دروغ گفته باشند و ایشان در کتاب معجم الاحادیث المعتبرة مکرر از این روش استفاه کرده‌اند.

٣. اگر در ده‌ سند، متن مختلفی نقل شود، راویان آن هرچند مجهول و یا ضعیف باشند، قدر مشترک آن متن مورد اطمینان و حجت است؛ «الخبر الموثق» بالاتر و مهم‌تر از «خبر الثقة» است؛ زیرا وثوق به‌صحت محتوا در اولی فعلی و در دومی نوعی است.

٤. هنگام نوشتن مشرعة بحار الانوار و معجم الاحادیث المعتبرة و همچنین در کتاب الاحادیث المعتبرة فی جامع احادیث الشیعة جستجوی کامل نکرده‌ام، و در برخی آنها از خداوند خواسته‌ام دانشمندی پیدا شود و احادیث مورد اطمینان_ که تعداد آن بسیار است_ را جمع‌اوری کند؛ امیدوارم فردی پیدا شود که این کار را انجام دهد.

٥. علمای شیعه احادیثی را که دانشمندان اهل‌سنت پیرامون فضایل امیرمومنان و امامان معصوم(عهم) نقل کرده‌اند، قبول دارند؛ چون راویان اهل‌سنت انگیزه‌ای بر کذب و جعل آن‌ها ندارند و این طریق نیز به اعتبار روایات بحارالانوار کمک می‌کند.