حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٩ - نقد روایت «طائر» در مدخل «شهید» دایرةالمعارف قرآن لیدن
عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ: قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَرْوُونَ أَنَّ أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِينَ فِي حَوَاصِلِ طُيُورٍ خُضْرٍ حَوْلَ الْعَرْشِ فَقَالَ لَا الْمُؤْمِنُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يَجْعَلَ رُوحَهُ فِي حَوْصَلَةِ طَيْرٍ وَ لَكِنْ فِي أَبْدَانٍ كَأَبْدَانِهِمْ؛[١٢٨] از امام صادق(ع) روایت شده است که وقتی از او پرسیدم: فدایت گردم؛ میگویند که ارواح مؤمنان در شکمهای پرندگان سبز، پیرامون عرش قرار دارند؛ فرمود: نه؛ مؤمن در پیشگاه خدا، گرامیتر از آن است که روحش را در شکم پرنده قرار دهد؛ بلکه در بدنهایی مانند بدنهایشان قرار دارند.
همچنین در باب ارواح المؤمنین الکافی آمده است:
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِيعَبْدِاللَّهِ(ع) فَقَالَ مَا يَقُولُ النَّاسُ فِي أَرْوَاحِ الْمُؤْمِنِينَ فَقُلْتُ يَقُولُونَ تَكُونُ فِي حَوَاصِلِ طُيُورٍ خُضْرٍ فِي قَنَادِيلَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَقَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ(ع) سُبْحَانَ اللَّهِ الْمُؤْمِنُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يَجْعَلَ رُوحَهُ فِي حَوْصَلَةِ طَيْرٍ يَا يُونُسُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ مُحَمَّدٌ؟ص؟ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ(عهم) وَ الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ(ع) فَإِذَا قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَيَّرَ تِلْكَ الرُّوحَ فِي قَالَبٍ كَقَالَبِهِ فِي الدُّنْيَا فَيَأْكُلُونَ وَ يَشْرَبُونَ فَإِذَا قَدِمَ عَلَيْهِمُ الْقَادِمُ عَرَفُوهُ بِتِلْكَ الصُّورَةِ الَّتِي كَانَتْ فِي الدُّنْيَا؛[١٢٩] یونس بن ظبیان میگوید: نزد امام صادق(ع) بودم که فرمود: مردم دربارۀ ارواح مؤمنان چه میگویند؟ عرض کردم: می گویند: آنان در شکمهای پرندگان سبز در چراغهایی زیر عرش هستند. امام صادق(ع) فرمود: سبحان الله؛ مؤمن در پیشگاه خدا، گرامیتر از آن است که روحش را در شکم پرنده قرار دهد؛ ای یونس اگر چنین بود، محمد؟ص؟ و علی و فاطمه و حسن و حسین(عهم) و فرشتگان مقرب(عهم) بدان اشاره میکردند؛ پس زمانی که خداوند عز و جل، جان او را قبض کند، آن روح را در قالبی مثل قالبش در دنیا قرار میدهد پس میخورند و مینوشند و زمانی که کسی نزدشان بیاید او را به همان صورتی که پیشتر در دنیا بود، میشناسد.
این روایت در کتابهای تهذیب الاحکام، منتقی الجمان و کتب روایی دیگر –
[١٢٨]. الکافی، ج٣، ص٢٤٤.
[١٢٩]. همان، ص٢٤٥.