به این جمله بنگر و ببین چگونه از میان تمام خطبۀ ابن نباته فریاد می کشد؛ فریاد فصاحت و بلاغت و به شنونده اش اعلام می دارد كه از معدنی غیر از معدن بقیه خطبه برخاسته و از خاستگاهی غیر از آن خاستگاه است؛ به خدا سوگند همین یك جمله چنان خطبه ابن نباته را آراسته و زینت بخشیده آن گونه كه یك آیه از قرآن در لابه لای یك خطبه معمولی درست همچون گوهری درخشنده است كه پیوسته نورافشانی می كند و بر بقیه سخن روشنایی می بخشد و به تنهایی قوام دارد و خطبه ابن نباته به وسیله این خطبه لباس رونقی می پوشد و چهره زیبایی كسب می كند. [١٧٩]

در پایان، حضرت در بخشی از خطبه اول نهج البلاغه به معرفی خدا پرداخته، می فرماید:

مَعَ كُلِّ شَی‌ءٍ لَا بِمُقَارَنَةٍ وَ غَیرُ كُلِّ شَی‌ءٍ لَا بِمُزَایلَة؛[١٨٠] با هر چیزى است ولى منهاى پیوستگى با آن، و غیر هر چیزى است امّا بدون دورى از آن‌.

امام خمینی(رح) با اشاره به علو مضمون این کلام بی نظیر در پیام خود به كنگره هزاره نهج البلاغه می نگارد:

هان، فیلسوفان و حکمت‌اندوزان، بیایند و در جملات خطبۀ اول این کتاب الهی به تحقیق بنشینند و افکار بلند پایۀ خود را به کار گیرند و با کمک اصحاب معرفت و ارباب عرفان این یک جملۀ کوتاه را به تفسیر بپردازند و بخواهند بحق وجدان خود را برای درک واقعی آن ارضا کنند؛ به شرط آنکه بیاناتی که در این میدان تاخت و تاز شده است آنان را فریب ندهد و وجدان خود را بدون فهم درست بازی ندهند و نگویند و بگذرند، تا میدان دید فرزند وحی را دریافته و به قصور خود و دیگران اعتراف کنند و این است آن جمله:مع کل شی لا بمقارنة و غیر کل شی لا بمزایلة.[١٨١]

برتری ادبی موجود در خطبه ها و نامه های اهل بیت(عهم) سبب گردیده تا این

[١٧٩]. شرح ابن ابی الحدید، ج٢ ص٨٤.

[١٨٠]. نهج البلاغه، خطبه اول.

[١٨١]. نامه های عرفانی امام خمینی، ص٤٠.