حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٥٠ - نقد روایت «طائر» در مدخل «شهید» دایرةالمعارف قرآن لیدن
همچون بحار الانوار به نقل از الکافی- آمده است.
٢. وجود اعتقاد به تناسخ در روایت «طائر»
در روایت «طائر» نوعی اعتقاد به مسئلۀ تناسخ مطرح است. تناسخ یعنی روح انسان مردهای به بدن انسانی دیگر و یا موجودی دیگر منتقل شود و باز در همین دنیا زندگی را ادامه دهد که عدهای از آن به تولد بعد از تولد تعبیر میکنند؛[١٣٠] درصورتی که قرآن به صراحت از عدم بازگشت به دنیای خاکی خبر میدهد:
<حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ= لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُون>؛[١٣١] هنگامى كه مرگ هر يك از آنان فرا رسد مىگويد: پروردگارا! مرا باز گردانيد! شايد من در آنچه وا نهادهام، (بتوانم) كارى نيكو انجام دهم؛ هرگز! اين سخنى است كه او گوينده آن است و پيشاروى آنان تا روزى كه برانگيخته گردند برزخى خواهد بود.
قرآن افزون بر آنکه رجوع به دنیا را مردود شمرده، از انتقال روح انسان به جهانی به نام برزخ سخن میگوید؛ امام صادق(ع) راجع به اهل تناسخ فرمودهاند:
اینان پنداشتهاند که نه بهشت و جهنمی و نه برانگیختن و زندهشدن است؛ قیامت در نظر آنان عبارت است از اینکه روح از قالبی بیرون رود و در قالب دیگری وارد شود. اگر در قالب اول نیکوکار بوده، بازگشتن در قالبی برتر و نیکوتر، در عالیترین درجه دنیا خواهد بود؛ اما اگر بدکار یا نادان بود، در پیکر بعضی از چهارپایان زحمتکش و باربر که حیاتشان با رنج و زحمت طی میشود، مستقر می گردد یا در بدن پرندگان کوچک و بد قیافهای که شبها پرواز میکنند و به گورستانها علاقه و انس دارند جای میگیرد.[١٣٢]
در خبری دیگر آمده که مأمون به امام رضا(ع) عرض کرد: دربارۀ کسانی که معتقد به تناسخاند چه میفرمایید؟ حضرت در پاسخ فرمود:
[١٣٠]. ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج١٥، ص١٣٢.
[١٣١]. مؤمنون، آیات٩٩-١٠٠.
[١٣٢]. الاحتجاج، ج٢، ص ٨٩.