حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٦٢ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار
فيه روايات كثيرة حول التسبیح المذكور، وفيه بحث حول توفيقها وتحقيقها وهو امر مسلم رجحانه عند عوام الإمامية فضلاً عن خواصهم وقد ورد في روايات اهل السنة وفي بعض صحاحهم لكن الظاهر انهم غير ملتزمين به کالتزام الشیعة حفظهم الله وهو عندنا لا يحتاج الى سند معتبر. [٤٧٦]
در باب احوال امام کاظم(ع) و شهادت ایشان، نویسنده مشرعة به مناسبت، به معتبر نبودن سند روایات وفات ایشان از طریق سم (زهر) اشاره میکند؛ اما شهرت قوی آن را مکفی از ضعف روایات میداند؛ یعنی شهرت اخبار، ضعف آن را جبران میکند:
اذا لم توجد رواية معتبرة على وفاة الكاظم(ع) بالسم فتكفي الروايات غير المعتبرة المذكورة في الباب بعد قيام شهرة قوية عليها في الأمصار والاعصار بين الشيعة، فلاحظ.[٤٧٧]
نتیجهگیری
بنابر شواهد فراوانی که اقامه شد، آنچه بر روی جلد کتاب «المعتبر من بحار الانوار» نگاشتهشده با عنوان «وفقاً لنظریات آیة الله الشیخ محمد آصف محسنی دام ظله» با دیدگاههای معظم له همخوانی نداشته، بلکه در مواردی تضاد دارد؛ به نظر آیتالله محمدآصف محسنی اعتبارسنجی سندی تنها راه رسیدن به روایات معتبر نیست، بلکه چنانکه ایشان در جایجای کتاب مشرعة بحارالانوار یادآور شدهاند بهکمک قرینههای فراوانی میتوان به اعتبار روایات دست یافت.
در این نوشتار با بررسی دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی نُه روش در اعتبارسنجی فراسندی با نقل مصادیق و مقایسه برخی از آنها با کتاب المعتبر من بحارالانوار ارائه شد؛ این روشهای اعتبارسنجی فراسندی عبارتند از:
١. اعتبار خبر به استناد تعدد طرق (سه سند)؛
[٤٧٦]. همان،ج٢، ص٤٢٣ (این قسمت در المعتبر حذف شده و به کلام نویسنده مشرعة نیز اشاره نشده است؛ المعتبر، ج ٣ ص ١٥٢).